Τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται στα Στενά του Ορμούζ και τις ευκαιρίες για την αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας ανέδειξαν οι παρεμβάσεις στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών 2026, όπου κυριάρχησε η ανησυχία για την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις στην ενέργεια και το παγκόσμιο εμπόριο.
Ο Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πρωθυπουργού, Σωτήριος Σέρμπος, υπογράμμισε ότι η περιοχή βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο, με τις εξελίξεις να επηρεάζουν άμεσα τις ενεργειακές και γεωπολιτικές ισορροπίες. Όπως σημείωσε, η κρίση επιβεβαιώνει τη σημασία των θαλάσσιων οδών και τα όρια της στρατιωτικής ισχύος χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο, προειδοποιώντας για αυξημένο κίνδυνο νέας κλιμάκωσης.Στο ίδιο πλαίσιο, ανέδειξε τα γεωπολιτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως αξιόπιστος πυλώνας ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Όπως ανέφερε, η χώρα έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως «ειλικρινής μεσολαβητής» και να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο της ναυτασφάλισης, με τη Managing Director Ναυτιλίας της Howden Hellas S.A., Σταυριάνα Ασπρογιαννίδου, να επισημαίνει ότι η ασφαλιστική κάλυψη παραμένει ενεργή καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης. Όπως τόνισε, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό σημείο για την παγκόσμια οικονομία, καθώς από αυτά διέρχονται περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ενώ η περιορισμένη δυνατότητα εναλλακτικών υποδομών σε γειτονικές χώρες δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην αγορά.Όπως ανέφερε, ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης, η επιστροφή στην ομαλότητα δεν θα είναι άμεση, καθώς μεγάλος αριθμός πλοίων παραμένει σε αναμονή για εκφόρτωση ή είσοδο στην περιοχή.
«Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο πέρασμα, αλλά τα “Στενά της παγκόσμιας ενέργειας και οικονομίας”», υπογράμμισε ο κ. Koray Köse, Διευθύνων Σύμβουλος και & Chief Analyst της KŌSE Advisory στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως εξήγησε, η σημασία τους υπερβαίνει τη διακίνηση πετρελαίου, καθώς συνδέονται άμεσα με τα πετροχημικά, τη βιομηχανική παραγωγή, τις κρίσιμες πρώτες ύλες για ημιαγωγούς, τα λιπάσματα και τελικά την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Όπως ανέφερε, οι αγορές αντιδρούν άμεσα στα σήματα αβεβαιότητας, ενώ οι αλυσίδες αξίας ακολουθούν με καθυστέρηση, με τις επιπτώσεις να ενδέχεται να διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τόνισε, δε, ότι η αναγκαία ανθεκτικότητα απαιτεί στρατηγική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και βασικών εταίρων σε τομείς όπως η ναυτιλία, η ενέργεια και η τεχνολογία, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από ασταθείς περιοχές. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών κατευθύνεται προς την Ασία, καθιστώντας κρίσιμη τη συνεργασία με χώρες όπως η Κίνα για την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης.
Τέλος, σημείωσε ότι χώρες όπως η Ελλάδα και η Τουρκία, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, μπορούν να διαδραματίσουν ενισχυμένο ρόλο ως γέφυρες μεταξύ Ανατολής και Δύσης, συμβάλλοντας στη σταθερότητα και τη διασφάλιση των παγκόσμιων ροών.
Η ναυτιλία παραμένει ανθεκτική, αλλά το κόστος αυτής της κρίσης συνεχίζει να συσσωρεύεται, υπογράμμισε ο κ. Ηλίας Τσακίρης, Πρόεδρος της Επιτροπής Ocean Hull της Διεθνούς Ένωσης Ναυτασφάλισης (IUMI). Όπως ανέφερε, η κατάσταση παραμένει δυναμική με αυξανόμενο αριθμό πλοίων που έχουν πληγεί ή κατασχεθεί, ενώ παράλληλα καταγράφονται σημαντικές ζημίες σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές με το συνολικό οικονομικό κόστος να έχει εκτοξευθεί συγκριτικά με τις αρχικές εκτιμήσεις. Σε ό,τι αφορά τη ναυτιλία, τόνισε ότι οι πλοιοκτήτες βρίσκονται αντιμέτωποι με νέες μορφές κινδύνου, καθώς τα πλοία μετατρέπονται σε στόχους εκβιασμού ή κατάσχεσης. Αναφερόμενος σε προτάσεις για κρατικές παρεμβάσεις στην ασφάλιση, επισήμανε ότι αν και αντίστοιχα σχήματα έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν, όπως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ή μετά την 11η Σεπτεμβρίου, διατηρεί επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα τέτοιων πρωτοβουλιών στη σημερινή συγκυρία, δεδομένου του διεθνούς χαρακτήρα της ναυτιλίας και της αβεβαιότητας ως προς το ποιους ακριβώς καλύπτουν. Τέλος, υπογράμμισε ότι η ασφάλιση καλύπτει την αβεβαιότητα και όχι τη βεβαιότητα ενός κινδύνου, επισημαίνοντας ότι πρακτικές όπως η συνοδεία πλοίων από πολεμικά μέσα ενδέχεται να θεωρηθούν πράξεις πολέμου περιπλέκοντας το πλαίσιο παροχής ασφαλιστικής κάλυψης και δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την αγορά.
Στην ανάγκη ενίσχυσης των εναλλακτικών ενεργειακών ροών αναφέρθηκε ο κ. Safeen Ghafour, Ανώτερος Σύμβουλος του Αναπληρωτή Πρωθυπουργού της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν. Όπως τόνισε, η απουσία εναλλακτικών οδών σε περίπτωση διακοπής τους αποτελεί σοβαρό στρατηγικό ζήτημα, υποδεικνύοντας έλλειψη ανθεκτικότητας προσθέτοντας ότι είναι αναγκαία η ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων. Επιπρόσθετα, σημείωσε πως περιοχές όπως το Ιράκ και το Κουρδιστάν έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν σε ένα πιο σταθερό ενεργειακό πλαίσιο υπογραμμίζοντας τις δυνατότητες για ευρύτερες διασυνδέσεις. Με κατάλληλες επενδύσεις σε υποδομές, το Ιράκ και η ευρύτερη περιοχή θα μπορούσαν να συνδεθούν ενεργειακά με γειτονικές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, η Συρία και η Τουρκία, διαμορφώνοντας μια πιο ολοκληρωμένη και αξιόπιστη ενεργειακή δίοδο. Ωστόσο, όπως είπε, μια τέτοια προοπτική προϋποθέτει σημαντικό κόστος και, κυρίως, πολιτική σταθερότητα. Τέλος, επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο για την ενίσχυση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.
Τη συζήτηση συντόνισε ο κ. Γιάννης Κουτσομύτης, Αναλυτής για Ευρωπαϊκά Θέματα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
