«Το μεγαλύτερο θεσμικό αντίβαρο σε μια σύγχρονη Δημοκρατία είναι ένα στιβαρό, κανονιστικό Σύνταγμα και η εφαρμογή αυτού του Συντάγματος» τόνισε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ακαδημαϊκός και επίτιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Προκόπης Παυλόπουλος, σε συζήτηση που είχε με τον δημοσιογράφο Αντώνη Παπαγιαννίδη, στο πλαίσιο του συνεδρίου «Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», το οποίο διοργανώνει ο Κύκλος Ιδεών σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.

Ο κ. Παυλόπουλος τάχθηκε κατά της «εργαλειοποίησης» του Συντάγματος για την αλλαγή της πολιτικής ατζέντας και έκανε λόγο για «προσχηματικές αναθεωρήσεις», με αφορμή όχι την έλλειψη νόμων, αλλά τη μη εφαρμογή τους.

Όπως σημείωσε, «κάθε φορά, που στενεύει το κοστούμι του Συντάγματος κανονιστικώς, αναθεωρούμε το Σύνταγμα» και επικαλέστηκε μια χαρακτηριστική φράση του αείμνηστου Κωνσταντίνου Καραμανλή πως «ό,τι γίνεται πληθωρικό, καθίσταται στο τέλος ευτελές», ενώ υπενθύμισε τον βαθύ σεβασμό τού εθνάρχη στους θεσμούς, στο Σύνταγμα και στην πιστή εφαρμογή του.

Υπογράμμισε, ότι πρέπει να καταλάβουμε την ουσία του Συντάγματος, το οποίο χαρακτήρισε «πυλώνα του πολιτεύματος» και προσέθεσε, ότι «είμαστε μια Δημοκρατία ώριμη. Έχουμε ένα Σύνταγμα, το οποίο πέρασε από πολλές καταιγίδες και αναζητά ένα ασφαλές λιμάνι εφαρμογής του».

Εξήγησε, δε, ότι «από την ίδια τη φύση του, ως ”θεμελιώδους νόμου” επικεφαλής της έννομης τάξης και με δεδομένο τον αυστηρό χαρακτήρα του, κατά το άρθρο 110 του Συντάγματος αναφορικά με την αναθεώρησή του, το Σύνταγμα θεσπίζεται για να εφαρμόζεται στο ακέραιο», ενώ σημείωσε ότι «η αναθεώρησή του είναι constitutione artis επιτρεπτή, μόνον αν συγκεκριμένες διατάξεις του -εφόσον βεβαίως είναι αναθεωρητέες- είτε έχουν ξεπερασθεί από τις εξελίξεις της κοινωνικοοικονομικής πραγματικότητας και εκ τούτου έχει ατονήσει η κανονιστική τους δυναμική, είτε έχουν αποδειχθεί κανονιστικώς ανεπαρκείς στην πράξη, οπότε χρειάζεται η δέουσα διορθωτική τους αντικατάσταση και ρυθμιστική τους αποκατάσταση».

Στο σημείο, αυτό παρατήρησε ότι «δυστυχώς, ορισμένες από τις έως σήμερα αναθεωρήσεις του Συντάγματος δεν ακολούθησαν αυτούς τους κανόνες και έτσι κατέληξαν, μοιραίως, να αποκτήσουν έναν οιονεί προσχηματικό χαρακτήρα».

Ειδικότερα, υπενθύμισε ότι «οι αναθεωρήσεις του 1986 και του 2019 απομακρύνθηκαν εμφανώς από τη συστηματική λογική του πνεύματος του άρθρου 110 του Συντάγματος. Με την αναθεώρηση του 1986 επιδιώχθηκε -και τελικώς επήλθε- κατά βάση η κανονιστική απομείωση του εν γένει ρυθμιστικού ρόλου του Προέδρου της Δημοκρατίας και η εμπέδωση ενός καταδήλως πρωθυπουργοκεντρικού συστήματος, το οποίο μάλιστα ενισχύθηκε περισσότερο στην συνέχεια».

Σημείωσε, δε, ότι οι έως την εποχή εκείνη αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας ήταν συνυφασμένες με τον εν συνόλω ρυθμιστικό ρόλο του κατά το Σύνταγμα. Και η συρρίκνωσή τους οφείλεται αποκλειστικώς στο ότι ο τότε παντοδύναμος κοινοβουλευτικώς πρωθυπουργός δεν ήταν διατεθειμένος να αποδεχθεί μία μορφή πολιτικής «συγκατοίκησης» με έναν μη εκτελεστικό μεν πλην όμως ισχυρό Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Το αποτέλεσμα ήταν ο ούτως ή άλλως μη εκτελεστικός Πρόεδρος της Δημοκρατίας να καταστεί στην πράξη εν πολλοίς «μη ενεργός», περιορισμένος σε έναν υποβαθμισμένο διακοσμητικό και εθιμοτυπικό ρόλο. Μάλιστα, υποστήριξε, ότι την εξέλιξη αυτή την έφερε βαρέως ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μέχρι το τέλος του βίου του.

Ακολούθως, ανέφερε, ότι «με την αναθεώρηση του 2019 -και προκειμένου να αποφεύγεται η προσφυγή σε πρόωρες εκλογές- καταργήθηκε η αυξημένη πλειοψηφία που διασφάλιζε, σε μεγάλο βαθμό, την συναινετική εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Και μάλιστα σε σημείο ώστε αυτή να καθίσταται εφικτή ακόμη και με τη σχετική πλειοψηφία, επομένως και από μία περιστασιακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία».

Τόνισε, ακόμη, ότι «η άρνηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τόσο το 2009 όσο και το 2014, να συναινέσει στην εκλογή θεσμικώς και πολιτικώς απολύτως επαρκών προσώπων ως Προέδρων Δημοκρατίας οδήγησε στην παθογένεια των μονοκομματικώς προτεινόμενων και εκλεγόμενων Προέδρων της Δημοκρατίας. Γεγονός το οποίο αναμφιβόλως υποσκάπτει, ab initio, το θεσμικό και πολιτικό κύρος που απαιτείται προκειμένου να αντεπεξέλθουν αρκούντως στην αποστολή τους».

Παράλληλα, υπογράμμισε, ότι μία άλλη παθογένεια στο πλαίσιο των έως σήμερα αναθεωρητικών πρωτοβουλιών συνίσταται στο να προστίθενται στο Σύνταγμα ρυθμίσεις, που δεν είναι απαραίτητες, καθώς αρκεί το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο, και έκανε λόγο για προσθήκες, οι οποίες μάλλον καλλιεργούν έναν «συνταγματικό εντυπωσιασμό», εκτιμώντας ότι «και οι πρόσφατες προτάσεις αναθεώρησης του Συντάγματος φαίνεται να κινούνται, έστω και εν μέρει, προς την ίδια κατεύθυνση».

Αναφερόμενος σε συγκεκριμένα παραδείγματα, επισήμανε ότι ως προς την ρύθμιση του καθεστώτος λειτουργίας της Τεχνητής Νοημοσύνης, δεν χρειάζεται Συνταγματική Αναθεώρηση, αλλά Κανόνες Δεοντολογίας και παρατήρησε ότι οι ήδη ισχύουσες διατάξεις του Συντάγματος είναι υπερεπαρκείς προς αυτή την κατεύθυνση. Όπως είπε «οι γενικές ρήτρες των άρθρων 2 παρ.1 του Συντάγματος (προστασία της αξίας του Ανθρώπου) και 5 παρ.1 του Συντάγματος (ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας) επιβεβαιώνουν στο ακέραιο το συμπέρασμα αυτό».

Κληθείς να σχολιάσει την προτεινόμενη προσθήκη ειδικής διάταξης για τη δημοκρατική οργάνωση και δράση των πολιτικών κομμάτων υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ότι και σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεται αναθεώρηση των ισχυουσών συνταγματικών ρυθμίσεων, αλλά ενδεχομένως θέσπιση ενός πιο σύγχρονου και πιο αποτελεσματικού εκτελεστού τους νόμου, με την προσθήκη των αναγκαίων κυρώσεων εν προκειμένω.

Αναφορικά με τη θεσμοθέτηση, στο άρθρο 16 του Συντάγματος, της κρατικής μέριμνας για την προστασία, την καλλιέργεια και την διάδοση της ελληνικής γλώσσας, υπογράμμισε ότι «πέραν του ότι πρόκειται για μιαν αυτονόητη για τους Έλληνες και τον ελληνισμό υποχρέωση του κράτους, τίθεται το ερώτημα: Τι εμποδίζει σήμερα, με βάση το ισχύον Σύνταγμα, την ανάληψη εκ μέρους της κυβέρνησης ολοκληρωμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε να χρειάζεται ειδική συνταγματική διάταξη; Να θυμηθούμε δε ότι μεγάλες τομές, όπως η καθιέρωση της δημοτικής (1976) και του μονοτονικού (1982), έγιναν χωρίς ειδική συνταγματική πρόβλεψη».

Στο ίδιο πλαίσιο, παρατήρησε, ότι «η πρόταση, προδήλως γενικόλογη μέχρις αμηχανίας, κάνει λόγο για απλή ”μέριμνα”. Και όχι για ”υποχρέωση”, η οποία σαφώς σηματοδοτεί ισχυρή δέσμευση για συγκεκριμένα θετικά μέτρα υπέρ της Γλώσσας μας. Με άλλα λόγια και μόνον η προσφυγή στον όρο ”μέριμνα” δείχνει ότι η εν λόγω πρόταση οδηγεί σε μια συνταγματική διάταξη που δεν είναι lex perfecta, κάτι το οποίο έρχεται σε αντίθεση προς τη σαφήνεια και την πληρότητα οι οποίες πρέπει να χαρακτηρίζουν τις ρυθμίσεις ενός αυστηρού και κανονιστικώς στιβαρού Συντάγματος».

Καταλήγοντας, υποστήριξε, ότι πρέπει να αντιληφθούμε ότι το Σύνταγμα και η εφαρμογή του είναι υπόθεση όλων μας και όχι μόνο του κράτους και σημείωσε:

«Ένας ενεργός πολίτης, ένας Ευρωπαίος πολίτης πρέπει να σέβεται την Αρχή της Νομιμότητας και το ίδιο το Σύνταγμα. Επίσης, σεβόμενος το Σύνταγμα, πρώτον, να διδάσκει τους ταγούς του και δεύτερον να τους επιλέγει με κριτήριο την εφαρμογή του Συντάγματος και όχι τι του υπόσχονται, ξεχνώντας ότι αυτό δεν θα το εφαρμόσουν».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Η Εξωτερική Πολιτική της Ελλάδας βασίζεται στο, διαχρονικώς καθ’ όλα επίκαιρο, «δόγμα» που διατύπωσε από το 1974 και ύστερα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, σύμφωνα με το οποίο «ανήκομεν εις την Δύσιν» τόνισε ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης κατά την συζήτηση με τον Πολιτικό Συντάκτη ‘Αγγελο Κωβαίο, στο πλαίσιο του Συνεδρίου «Μεταπολίτευση 1974-2024: 50 χρόνια Εξωτερικής Πολιτικής», πολύ διοργανώνουν το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων και «Το Βήμα».

Ο κ. Παυλόπουλος υπογράμμισε ότι «Η Ελλάδα είναι Κράτος-Μέλος της Διεθνούς Κοινότητας, του ΝΑΤΟ και προεχόντως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο όμως ουδέποτε απεμπόλησε ούτε θ’ απεμπολήσει το δικαίωμά του ν’ ασκεί, όποτε και όπως το κρίνει σκόπιμο, και την πρόσφορη υπέρ των υπό την ευρεία του όρου έννοια ζωτικών συμφερόντων του πολυδιάστατη Εξωτερική Πολιτική. Μέσω της συνολικής αυτής πολιτικής της η Ελλάδα θωρακίζει, επιπροσθέτως, και την Εθνική Κυριαρχία της καθώς και την Εδαφική της Ακεραιότητα, επιδιώκοντας την εν προκειμένω πλήρη εφαρμογή του συνόλου τόσο του Διεθνούς Δικαίου, γραπτού και εθιμικού, όσο και του Ευρωπαϊκού Δικαίου».

Επιπροσθέτως, σημείωσε, ότι «Εντός του πλαισίου τούτου, και με την επισήμανση ότι το Κυπριακό είναι προφανώς Διεθνές και Ευρωπαϊκό Ζήτημα, η Ελλάδα στηρίζει και επιδιώκει, πάντοτε σε αγαστή συνεργασία με την εκάστοτε Κυπριακή Κυβέρνηση, την δίκαιη επίλυσή του κατά πλήρη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και του Ευρωπαϊκού Δικαίου, δοθέντος ότι και η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πλήρες Κράτος-Μέλος της Διεθνούς Κοινότητας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Παράλληλα, υποστήριξε, ότι η Ελλάδα απορρίπτει, τις εθνικιστικές τουρκικές «φαντασιώσεις», ιδίως δε εκείνες περί «Γαλάζιας Πατρίδας» και πρόσθεσε ότι η χώρα μας ουδέποτε θα υποχωρήσει, έστω και κατ’ ελάχιστο, από την βασική θέση της ότι θα υπερασπίζεται, στο ακέραιο, την Εθνική Κυριαρχία της, την Εδαφική της Ακεραιότητα και τα κάθε είδους Κυριαρχικά Δικαιώματά της, κατά πλήρη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και του Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Όπως υπογράμμισε «Με την Τουρκία έχουμε μία μόνο διαφορά: Την οριοθέτηση της Νησιωτικής Υφαλοκρηπίδας και της αντίστοιχης ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης και κατ’ εφαρμογή ιδίως του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ (Σύμβαση του Montego Bay του 1982), το οποίο εν τέλει δεσμεύει και την Τουρκία επειδή παράγει πλέον γενικώς παραδεδεγμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου».

Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε ότι «Η Ελλάδα μπορεί ν’ ασκεί, μονομερώς και ανά πάσα στιγμή το δικαίωμά της για επέκταση της Αιγιαλίτιδας Ζώνης της στα 12 ν.μ. σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Και αυτό πρέπει να το πράξει αμέσως στην Ανατολική Μεσόγειο, κατ’ εξοχήν ως έμπρακτη αμφισβήτηση του κατά τ’ ανωτέρω νομικώς ανυπόστατου «τουρκολυβικού μνημονίου» του 2019. Ας μην ξεχνάμε ότι το ανυπόστατο αυτό το έχει αναγνωρίσει ρητώς και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, με απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 12.12.2019, αφού το ως άνω «μνημόνιο» παραβιάζει, κατά γενική διεθνώς ομολογία, προκλητικώς πλειάδα καίριων διατάξεων του Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ».

Ακολούθως, ανέφερε ότι «Ο διάλογος με την Τουρκία είναι αναγκαίος», αλλά διευκρίνισε ότι «δεν πρόκειται να υποχωρήσουμε, ούτε κατά κεραία, από τα κάθε είδους δικαιώματα που μας αναγνωρίζει το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο». Όπως είπε «Και η θέση αυτή, σε ό,τι αφορά την Κυπριακή Δημοκρατία, «συνοψίζεται» στο ότι η Ελλάδα θεωρεί το Κυπριακό πρωτίστως ως Ζήτημα Διεθνές και Ευρωπαϊκό, του οποίου η δίκαιη και βιώσιμη λύση είναι νοητή μόνο με πλήρη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και του Ευρωπαϊκού Δικαίου. Γεγονός το οποίο αποκλείει, εκ προοιμίου, π.χ. τα περί «δύο κρατών» και περί «συνομοσπονδιακής» κρατικής οντότητας. Λύση νοείται μόνο μέσω ομοσπονδίας, και δη διζωνικής και δικοινοτικής. Κατά τούτο δε το «σχέδιο Ανάν» ουδόλως μπορεί να θεωρηθεί ως «χαμένη ευκαιρία», αφού η «συνομοσπονδιακή» κατ’ ουσία λύση που υιοθετούσε «προοιωνιζόταν» την προϊούσα διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και την οιονεί «νομοτελειακώς» έξοδό της από την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Επιπλέον, υποστήριξε, ότι «Στο πλαίσιο, του διαλόγου αυτού δεν πρέπει να υποτιμούμε -κάθε άλλο- ότι η Τουρκία έχει τρεις μακροπρόθεσμους στόχους, την επιδίωξη των οποίων ούτε καν συγκαλύπτει. Πρόκειται πρώτον, για την εμπέδωση ενός είδους γενικότερης «επικυριαρχίας» πάνω σε όλη την έκταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεύτερον, για την «συγκυριαρχία» στο Αιγαίο με «όχημα» τον 25ο μεσημβρινό και, τρίτον, για την μελλοντική επικράτηση συνθηκών μιας μορφής «αυτονομίας» στην Ελληνική Θράκη μέσω της δήθεν «τουρκικής μειονότητας», κάτι το οποίο συνιστά και ωμή παραβίαση της Συνθήκης της Λωζάνης που αναγνωρίζει εκεί μόνο Θρησκευτικές, αμιγώς, Μειονότητες».

Κατά συνέπεια, πρόσθεσε, «προσερχόμαστε μεν στον διάλογο με την Τουρκία, πλην όμως σε κάθε «βήμα» του διαλόγου αυτού οφείλουμε ν’ αποτρέπουμε, αποτελεσματικώς και με κάθε νόμιμο μέσο, την Τουρκία από το να «προχωρήσει», έστω και κατ’ ελάχιστο, στο πεδίο των προκλητικών βλέψεών της για σταδιακή «προώθηση» των τριών προμνημονευόμενων στόχων της. Είναι δε αναγκαίο, κάθε φορά που η Τουρκία προκαλεί in concreto, να την εκθέτουμε τόσο στην Διεθνή Κοινότητα όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναδεικνύοντας ποιες είναι οι πραγματικές «υπόγειες» στοχεύσεις της. Έτσι ώστε και η Διεθνής Κοινότητα και η Ευρωπαϊκή Ένωση ν’ αναλαμβάνουν, από την πλευρά τους, τις μεγάλες ευθύνες που τους αναλογούν εν προκειμένω, στο μέτρο που ανέχονται την απροκάλυπτη περιφρόνηση της Τουρκίας προς το Διεθνές Δίκαιο και προς το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, κατά κύριο λόγο σε ό,τι αφορά την επί πενήντα χρόνια βάρβαρη τουρκική κατοχή σε μεγάλο μέρος του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο κ. Παυλόπουλος υποστήριξε ότι «Υπάρχει Στρατηγική στην Ελληνική Εξωτερική Πολιτική, αλλά λείπει η συνέχεια» και παρατήρησε ότι «Πολλές φορές, βάζουμε και την Εξωτερική Πολιτική στην Προκρούστεια Κλίνη των πολιτικών διαφορών. Δεν θα έπρεπε να γίνεται αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης».

Υπογράμμισε, επίσης, ότι «Δεν υπήρξαν χαμένες ευκαιρίες στην Ελληνική Εξωτερική Πολιτική, αλλά αστοχίες, οι οποίες όμως δεν ήταν εσκεμμένες». Συνάμα, πρόσθεσε ότι «δεν υπάρχουν περισσότερο και λιγότερο Πατριώτες. Όλοι οι Έλληνες Πολιτικοί είναι Πατριώτες» και πρόσθεσε ότι «Αυτός ο σπόρος του διχασμού είναι εξαιρετικά επικίνδυνος». Τέλος, κληθείς να σχολιάσει την κατάσταση στη Συρία, παρατήρησε ότι αν δημιουργηθούν νέα κράτη στην περιοχή, ενδεχομένως να βρεθούμε μπροστά και σε αλλαγή του τρόπου αντιμετώπισης των Διεθνών Συνθηκών, με κλασικότερο παράδειγμα εκείνο της Συνθήκης της Λωζάνης, που είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για το μέλλον.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ