Αυτό υπογραμμίζει ο επίτιμος πρόεδρος ΕΣΕΕ και πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, Βασίλης Κορκίδης με αφορμή τον αυριανό εορτασμό της Ημέρας Ελληνικού Εμπορίου.

Όπως προσθέτει ο ίδιος: «Οι “παροικούντες…” γνωρίζουμε ότι το εμπόριο είναι ο βασικός κορμός της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, που πρέπει να αντέχει σε κρίσεις μέσα σε ένα ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον, να καινοτομεί αλλά και να ανεπεξέλθει στις προκλήσεις της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης και της εξωστρέφειας. Ίσως αυτή την Ημέρα ο εμπορικός κόσμος θα χρειαστεί να «υψώσει τη φωνή του», όχι για να γνωστοποιήσει την ύπαρξή του, αλλά για να υπενθυμίσει στην πολιτεία, για μία ακόμη φορά, την αναγκαιότητα λήψης στοχευμένων και ευέλικτων πολιτικών, ώστε να υποστηριχθούν οι εμπορικές επιχειρήσεις και ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες. Στεντόρεια φωνή, για να επικοινωνήσει στο κοινωνικό σύνολο το ρόλο του σε μια κυκλική οικονομία, καθιστώντας σαφές ότι η ανάπτυξη του επιχειρείν θα «αντικατοπτρίσει θετικά» όχι μόνο στην οικονομία, αλλά στην κάθε μονάδα ξεχωριστά και συνακόλουθα ομαδικά που συνθέτει το κοινωνικό σύνολο. Το έχω πει και το επαναλαμβάνω πως το εμπόριο κερδίζει όταν “αγοράζει και πουλάει φθηνά”, ενώ χάνει σε συνθήκες ακρίβειας. Το εμπόριο συνεχίζει να αλλάζει, οι συνήθειες των καταναλωτών αλλάζουν και εμείς θα πρέπει όχι μόνο να ακολουθήσουμε τις αλλαγές, αλλά να τις προβλέψουμε. Έχουμε συνηθίσει να “εορτάζουμε” κατ’ έτος διάφορες ημέρες αφιερωμένες σε κάτι σημαντικό για πολλούς από εμάς και αυτή η μέρα συμβολίζει μία επιλογή ζωής. Φέτος όμως, ο εορτασμός της Ημέρας Ελληνικού Εμπορίου χρειάζεται να προσλάβει άλλης βαρύτητας και σημασίας ρόλο για την οικονομία της χώρας, αλλά και για το κοινωνικό σύνολο.

Χρόνια πολλά και δημιουργικά για τους Έλληνες εμπόρους!»

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αναλυτικά ο κ. Κορκίδης δήλωσε:

Η έβδομη παρουσία του Πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη στην 89η ΔΕΘ, ήρθε με ένα σύνθετο αφήγημα, σε μια κρίσιμη περίοδο διακυβέρνησης, αφού ο χρόνος που έχει να διαχειριστεί η κυβέρνηση μέχρι τις εκλογές είναι μικρότερος από αυτόν που έχει διανύσει. Οι εξαγγελίες των ελαφρύνσεων με ένα γενναίο πακέτο μέτρων, ήρθαν για να μείνουν, στην προσπάθεια να αντιστρέψουν το αρνητικό κλίμα και να ελαφρύνουν την κόπωση της καθημερινότητας στη κοινωνία και την πραγματική οικονομία. Το κόστος του καλαθιού μπορεί και πάλι να προσαρμόστηκε στα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια των 1,75 δισ. ευρώ, αλλά φέτος χαρακτηρίζεται γεμάτο, γιατί είχε ως αποτέλεσμα να χωρέσει τόσα όσα, αλλά σχεδόν για όλους, εφαρμόζοντας φοροελαφρύνσεις για πάνω από 4 εκατ. φορολογούμενους. Η φορολογική μεταρρύθμιση με τη ριζική αναμόρφωση της κλίμακας φορολογίας εισοδήματος, πράγματι ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μας, αφού επιχειρεί να διορθώσει αδικίες και στρεβλώσεις.

Οι παρεμβάσεις στράφηκαν στο φορολογικό, το δημογραφικό, το συνταξιοδοτικό και το στεγαστικό, επιδιώκοντας να πλησιάσουν τη μεσαία τάξη, τις οικογένειες με παιδιά, τους νέους, την περιφέρεια, τα χωριά, τα ακριτικά νησιά και ιδίως τις παραμεθόριες περιοχές. Οι μειώσεις 2% σε όλους τους φορολογικούς συντελεστές, η μείωση φόρου από ενοίκια στο 24%, ο μηδενικός συντελεστής για νέους έως 25 ετών, ο χαμηλός συντελεστής 9% για νέους έως 30 ετών, ο ενδιάμεσος συντελεστής 39% για εισοδήματα από 40.000-60.000 ευρώ, οι μειώσεις του ΕΝΦΙΑ και ΦΠΑ σε περισσότερα νησιά, καθώς και οι βελτιώσεις κατά 30% των τεκμηρίων διαβίωσης, ξεχώρισαν στον τομέα της φορολογικής μεταρρύθμισης. Η μείωση 50% το 2026 και η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς το 2027 στις συντάξεις, σε συνδυασμό με τη σημαντική οριζόντια μείωση της φορολογίας, προφανώς είναι μια λύση στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος σε πολυπληθείς κοινωνικά ομάδες.

Ο Πρωθυπουργός στην ομιλία του, αναφέρθηκε στις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά από την ακρίβεια, ενώ έδειξε πως επιθυμεί να ενισχύσει τις σχέσεις της κυβέρνησης με πολλές επιχειρηματικές και επαγγελματικές ομάδες, που αποτελούν την αιχμή του δόρατος στην αύξηση της απασχόλησης και την ενίσχυση των επενδύσεων. Οι αναφορές στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα περιορίστηκαν στον πρωτογενή τομέα, στη χρηματοδότηση από την ΕΑΤ, στην Εθνική Στρατηγική Εξωστρέφειας, την απλούστευση των διαδικασιών στη βιομηχανία, τη ναυπήγηση πράσινων πλοίων στην ακτοπλοΐα, ξεκινώντας από τα πορθμεία, καθώς και την είσοδο ελληνικών επιχειρήσεων στα ευρωπαϊκά προγράμματα για τη κατασκευή αμυντικού εξοπλισμού.

Τα πολιτικά μηνύματα του Πρωθυπουργού περιστράφηκαν στην ανασύνταξη των πολιτικών χειρισμών, την επιτάχυνση των κυβερνητικών καθυστερήσεων και γενικά στις διορθώσεις λαθών και παθογενειών είτε µε ολική επανεκκίνηση, είτε με μερική επαναπροσέγγιση των προβλημάτων. Επίσης αναφέρθηκε ξανά στη σημασία της κυβερνητικής αξιοπιστίας, της αμυντικής ασφάλειας, της οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας, προβάλλοντας συγκεκριμένους κινδύνους που μπορεί να απειλήσουν ακόμα και ισχυρές χώρες όπως η Γαλλία.

Τέλος, ανέδειξε τον ορίζοντα του 2030, μέσα από τον οποίο φωτογράφησε τις τρεις μεγάλες μεταρρυθμίσεις στην ενέργεια, την υγεία και την παιδεία, που απαιτούν ευρύτερες συναινέσεις. Μετά την παρουσίαση του γενικού πλαισίου της νέας φορολογικής μεταρρύθμισης από το οικονομικό επιτελείο θα μπορέσουμε να αναλύσουμε το όφελος στο διαθέσιμο εισόδημα για την πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αυτό σημείωσε, μεταξύ άλλων, σε δήλωσή του ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς Βασίλης Κορκίδης.

Αναλυτικά ο κ. Κορκίδης δήλωσε τα εξής: «Η ανακοίνωση ότι οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν σε συμφωνία για τους δασμούς, μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης που είχε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σίγουρα φέρνει ανακούφιση και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Στο διεθνές εμπόριο, η όποια συμφωνία, είναι πάντα καλύτερη από καμία συμφωνία και τη μονομερή επιβολή μέτρων και αντίμετρων. Το γεγονός ότι συμφωνήθηκε να επιβάλλεται ένας γενικός δασμός 15% σε όλα τα προϊόντα συμπεριλαμβανομένων και των αυτοκινήτων είναι ένα στοιχείο που επαναφέρει την ισορροπία στις αμερικανοευρωπαϊκές εμπορικές σχέσεις και φαίνεται να ικανοποιεί τα δύο μέρη. Ωστόσο οι δασμοί στον χάλυβα και το αλουμίνιο παραμένουν στο 50%, ενώ δεν είναι ξεκάθαρο εάν τελικά θα υπαχθούν σε ξεχωριστούς δασμούς τα φαρμακευτικά προϊόντα και οι ημιαγωγοί. Η συμφωνία προβλέπει επίσης ότι η ΕΕ θα αγοράσει αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό και ενέργεια συνολικού ύψους 750 δισ. δολαρίων, ενώ παράλληλα θα κάνει σημαντικές επενδύσεις 600 δισ. δολαρίων. Η ευρωπαϊκή πλευρά κάνει λόγο για μια εμπορική συμφωνία “all inclusive” μεταξύ των δύο μεγάλων εμπορικών εταίρων που φέρνει σταθερότητα. Ανεξάρτητα με τις λεπτομέρειες και τις εξαιρέσεις, είναι σημαντικό πως μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις η συμφωνία επιτεύχθηκε σε λιγότερο από μία εβδομάδα πριν από την προθεσμία της 1ης Αυγούστου και της επιβολής υψηλότερων δασμών που θα είχαν σοβαρές επιπτώσεις. Θέλουμε να πιστεύουμε πως η συμφωνία επιβολής δασμών στα επίπεδα του 15% είναι μια διαχειρίσιμη κατάσταση και ελπίζουμε πως δεν θα δημιουργήσει απώλειες στο διμερές εμπόριο ΗΠΑ και ΕΕ».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Και όλα αυτά μέσα σε ένα περιβάλλον οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας, δύο έννοιες που μόνο αυτονόητες δεν είναι ακόμη και για χώρες με πολύ μεγαλύτερη οικονομία από την ελληνική.

Αυτό ανέφερε ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ Βασίλης Κορκίδης στην ομιλία του στο πλαίσιο της επετειακής εκδήλωσης του επιμελητηρίου για το 2025.

Ωστόσο, πρόσθεσε, η χώρα μας κυρίως εξαιτίας της δεκαετούς οικονομικής κρίσης πρέπει να συνεχίζει να σημειώνει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες προκειμένου να επιτευχθεί γρηγορότερα η πολυπόθητη οικονομική σύγκλιση.

Εξέφρασε εξάλλου την ευχή μέσα στη χρονιά να ξεπεραστούν οι σημαντικότερες προκλήσεις που είναι:

Η Διεθνής αστάθεια – Οι γεωπολιτικές αναταράξεις – Οι πόλεμοι στη γειτονιά μας,

Η Ακρίβεια – παγιωμένες τιμές – Κόστος ενέργειας και Στέγασης,

Η Καθημερινότητα – αύξηση εισοδημάτων και διαθέσιμου εισοδήματος,

Το επόμενο βήμα Τραπεζών/Κυβέρνησης – Περίμετρος Δανεισμού – Χρεώσεις τραπεζών,

Οι Επενδύσεις – Μεταρρυθμίσεις – Εξωστρέφεια – ΕΣΣΕ 2025: Ενίσχυση ρόλου σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο – Ανάδειξη εμπορικής θέσης σε διμερές επίπεδο – Ενίσχυση των δομών εξωστρέφειας,

Η Μείωση της Φορολογίας με αύξηση φορολογικών εσόδων και στόχο τα 70 δις Euro ‘Αμεσων και Έμμεσων φόρων,

Οι προκλήσεις της Επιχειρηματικότητας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης με διασφάλιση της «ψηφιακής δικαιοσύνης» και αποφυγή ψηφιοποίησης της γραφειοκρατίας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αναλυτικά ο κ. Κορκίδης ανέφερε:

«Η έκθεση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος επιβεβαιώνει πως η ελληνική οικονομία, εξελίχθηκε το 2024 με ενθαρρυντικά στοιχεία. Σύμφωνα μάλιστα με τον Economist, χάρη στην αξιοπιστία της κυβέρνησης, η πατρίδα μας βρίσκεται στην κορυφαία τριάδα του κόσμου ως προς τις επιδόσεις της οικονομίας το 2024, σε μια δύσκολη χρονιά που κλείνει με παλιές και νέες αβεβαιότητες στην γειτονιά μας. H αύξηση των εισοδημάτων από εργασία στηρίζει την ιδιωτική κατανάλωση και συνδυάζεται με ισχυρές επιχειρηματικές επιδόσεις, διατηρώντας έτσι την αύξηση του ΑΕΠ κοντά στο 2,5% το 2024.

Το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,4% ετησίως το τρίτο τρίμηνο του 2024 με +0,3% σε εποχικά προσαρμοσμένη τριμηνιαία βάση. Η ισχυρή ιδιωτική κατανάλωση, η συνεχιζόμενη συσσώρευση αποθεμάτων από τις επιχειρήσεις και η αύξηση των εξαγωγών υπηρεσιών αποτέλεσαν τους βασικούς πυλώνες της ανάπτυξης. Η ιδιωτική κατανάλωση αυξήθηκε κατά 2,1% ετησίως και κατά 1,7% το πρώτο εξάμηνο. Βασικός παράγοντας που υποστήριξε αυτή την αύξηση είναι η βελτίωση της αγοράς εργασίας, όπως αποτυπώνεται στο μονοψήφιο ποσοστό ανεργίας 9% το τρίτο τρίμηνο του 2024, για πρώτη φορά τα τελευταία 15 χρόνια, σε συνδυασμό με τη σταθερή αύξηση της απασχόλησης, το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και, κυρίως, την ενίσχυση των πραγματικών μισθών. Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η αυξανόμενη πιστωτική ώθηση, με την καταναλωτική πίστη να αυξάνεται κατά 6,1% από 4,5% το πρώτο τρίμηνο του 2024. Η βελτιωμένη χρηματοοικονομική κατάσταση των νοικοκυριών συνάγεται από το αυξημένο απόθεμα χρηματοοικονομικών αποταμιεύσεων και το ανοδικά αναθεωρημένο ποσοστό αποταμίευσης, το οποίο όμως παραμένει αρνητικό.

Είναι ενθαρρυντικό ότι η οικιστική κατασκευαστική δραστηριότητα ανάκαμψε το 3ο τρίμηνο του 2024 κατά 7,2% σε ετήσια βάση, μετά από απότομη συρρίκνωση για 3 συνεχόμενα τρίμηνα, ενώ οι μη οικιστικές κατασκευές ενισχύθηκαν με σταθερό ρυθμό +3,3% ετησίως. Οι συνολικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 3,3% ετησίως το τρίτο τρίμηνο έναντι μείωσης 1,9% το πρώτο εξάμηνο του 2024, λόγω των ισχυρών εξαγωγών υπηρεσιών με +5,1% ετησίως σε σταθερές τιμές από +2,2% ετησίως και των ανθεκτικών εξαγωγών αγαθών με +1,2 % ετησίως εν μέσω δυσμενών εξωτερικών συνθηκών. Η συσσώρευση αποθεμάτων διαδραμάτισε, εκ νέου, κυρίαρχο ρόλο στις επιδόσεις συνεισφέροντας 1,9 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ, αν και ήταν συγκριτικά μικρότερη σε σχέση με 4,9 το εξάμηνο και παρά την αναμενόμενη υποχώρησή της το τέταρτο τρίμηνο, προβλέπεται να συνεισφέρει 2,8% στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ το 2024.

Τα πρόσφατα στοιχεία από έναν περιορισμένο αριθμό πρόδρομων δεικτών δραστηριότητας και δεικτών οικονομικής συγκυρίας, που έχουν δημοσιευθεί για το τέταρτο τρίμηνο του 2024, παραπέμπουν σε περίπου σταθερή τριμηνιαία αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,4%. Συνδυάζοντας την ανωτέρω εκτίμησημε την επίδραση και άλλων παραγόντων που λειτουργούν υποστηρικτικά, διατηρείται αμετάβλητη η προηγούμενη πρόβλεψή για την αύξηση του ΑΕΠ το 2024 κατά 2,4% ετησίως. Οι τάσεις αυτές δημιουργούν θετική δυναμική για την αύξηση του ΑΕΠ το 2025 με την τρέχουσα εκτίμησή μας να διαμορφώνεται στο 2,3% καθώς η επίδραση από την αναπτυξιακή τάση του 2024 εκτιμάται στις 1,1 ποσοστιαίες μονάδες και αναμένεται να συνδυαστεί με θετική δημοσιονομική ώθηση της τάξης του 0,4% του ΑΕΠ και πιστωτική ώθηση 0,3% του ΑΕΠ.

Σημαντικές είναι οι τέσσερις εμβληματικές επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας που εγκρίθηκαν από τη Διυπουργική Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων, που θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και μάλιστα σε τομείς αιχμής. Οι επενδύσεις αυτές αφορούν την αμυντική βιομηχανία, την αυτάρκεια της πατρίδας μας σε χαρτί και σε οινόπνευμα και την ασφάλεια των πτήσεων και των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Τις σημαντικές αυτές επενδύσεις αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν τέσσερις ελληνικές εταιρείες, αποδεικνύοντας πως η Ελλάδα μπορεί να καινοτομεί και να προοδεύει με στρατηγικές επενδύσεις.

Μεγάλη κατάκτηση για την πατρίδα μας είναι το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε την Ελλάδα ως μια εκ των 7 χωρών της ΕΕ για τη δημιουργία των πρώτων «εργοστασίων» τεχνητής νοημοσύνης στην ήπειρό μας, με χρηματοδότηση κοινοτική και εθνική. Ο «Pharos» θα είναι ένα από τα εμβληματικά έργα που πρότεινε η Συμβουλευτική Επιτροπή Υψηλού Επιπέδου για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο προσφάτως δημοσιευμένο «Σχέδιο για τη μετάβαση της Ελλάδας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης». Με την υποστήριξη του υπερυπολογιστή «DAEDALUS» το Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης «Pharos» θα αποτελέσει κόμβο έρευνας και γνώσης για την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, αναδεικνύοντας την Ελλάδα σε τεχνολογικό πόλο.

Τέλος ενθαρρυντικά είναι τα μέτρα με σκοπό να γεφυρώσουν το χάσμα της παραγωγής με την ερευνητική κοινότητα. Η νέα νομοθεσία έχει δώσει τη δυνατότητα να ιδρύονται εταιρείες τεχνοβλαστών σε πανεπιστήμια και σε ερευνητικά κέντρα με φοροαπαλλαγές που προβλέπει ο νέος νόμος για όσες επιχειρήσεις επενδύουν στην έρευνα και ανάπτυξη, που ξεκινούν από 200% και φτάνουν έως 315%. Στόχος είναι να δημιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον ώστε να μπορεί η ερευνητική γνώση να μετατρέπεται σε καινοτόμο προϊόν ή υπηρεσία. Στη χώρα μας έχουμε πλέον το κατάλληλο έδαφος να δοκιμάζουμε νέες τεχνολογίες και να αναζητούμε συνεχώς νέες λύσεις. Η συμβολή του ιδιωτικού τομέα είναι βεβαίως απαραίτητη για να δημιουργηθούν περισσότερες θέσεις εργασίας και να κάνουμε τη χώρα μας ένα ελκυστικό επενδυτικό προορισμό.

Ας ευχηθούμε πως το 2025 όλα θα είναι καλύτερα σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο για την Ελλάδα και όλους τους Έλληνες».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αναγνωρίζεται στις Βρυξέλλες ότι το τρέχον πλαίσιο βιώσιμης χρηματοδότησης δεν παρέχει επαρκή κίνητρα, ούτε για τις ΜμΕ, ούτε για τις τράπεζες. Οι οργανώσεις των ΜμΕ συζήτησαν πρόσφατα με τους εκπροσώπους του Ευρωκοινοβουλίου μια κοινή πρότασή που να μπορεί να διασφαλίσει ότι οι απαιτήσεις αναφορικά με τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων καλύπτουν και τις ανάγκες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σύμφωνα με την Γενική Διεύθυνση της ECFIN, την FISMA και την EFRAG. Είναι γεγονός πως καταβάλλονται προσπάθειες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την απλούστευση του βιώσιμου χρηματοδοτικού πλαισίου, όπως ανακοινώθηκε από πέρυσι για την περιόδο 2024-2029 με το Πακέτο Αρωγής για τις ΜμΕ. Για να επιτραπεί στις ΜμΕ να οδηγήσουν τη μετάβαση στην επόμενη μέρα, τόσο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής όσο και οι χρηματοοικονομικοί φορείς πρέπει να τους παρέχουν ένα ευνοϊκό πλαίσιο.

Ωστόσο, εκτός από τη λεγόμενη απλοποιημένη και εξορθολογισμένη προσέγγιση της ταξινόμησης που απευθύνεται σε μη εισηγμένες επιχειρήσεις, πρέπει επίσης να αλλάξει το πλαίσιο για τις τράπεζες, ώστε να μπορούν να προσφέρουν βιώσιμη χρηματοδότηση με ελκυστικούς όρους και να μειώσουν τις ανάγκες πληροφοριών και απαιτήσεων από τις ΜμΕ που υποβάλλουν αίτηση για ένα δάνειο. Το εθελοντικό πρότυπο αναφοράς των ΜμΕ στις τράπεζες και στις αλυσίδες εφοδιασμού VSME που αναπτύσσεται επί του παρόντος από την EFRAG μπορεί να φέρει απτές λύσεις. Οι Τράπεζες πρέπει να κάνουν το χρηματοδοτικά εργαλεία όσο το δυνατόν πιο για να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά τους. Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί ζητούν απλότητα από το VSME, που πρέπει να είναι εύκολο στην κατανόηση και χρήση. Επίσης ζητούν αναλογικότητα με τη δημοσίευση προτύπων που μόνο οι ΜμΕ να αναφέρουν τις απαραίτητες πληροφορίες, καθώς και τη δημιουργία ψηφιακού εργαλείου για την υποστήριξη των ΜμΕ στην υποβολή εκθέσεων. Τέλος ζητούν γρήγορη υιοθέτηση του VSME από την ΕΕ με την αποδοχή της αγοράς, ώστε να διασφαλιστεί πως τράπεζες και εταιρείες θα λάβουν από το VSME πρακτικές και οχι γραφειοκρατικές πληροφορίες.

Προς κατανόηση του ρόλου όλων των εμπλεκόμενων θεσμικών ευρωπαϊκών φορέων η ECFIN είναι η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων που είναι αρμόδια για τις πολιτικές της ΕΕ που προωθούν την οικονομική ανάπτυξη και ανάκαμψη, την αύξηση της απασχόλησης, τα σταθερά δημόσια οικονομικά και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η αποστολή της EFRAG είναι να υπηρετεί το ευρωπαϊκό δημόσιο συμφέρον τόσο στον οικονομικό όσο και στον τομέα της βιωσιμότητας, αναπτύσσοντας και προωθώντας ευρωπαϊκές απόψεις στον τομέα της προόδου της εταιρικής αναφοράς. Η EFRAG είναι μια ιδιωτική ένωση που ιδρύθηκε με την ενθάρρυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να υπηρετήσει το δημόσιο συμφέρον και επέκτεινε την αποστολή της το 2022 μετά τον νέο ρόλο που ανατέθηκε στην EFRAG στο CSRD, παρέχοντας τεχνικές συμβουλές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη μορφή πλήρως προετοιμασμένων σχεδίων προτύπων αναφοράς βιωσιμότητας της ΕΕ. Η Γενική Διεύθυνση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Κεφαλαιοαγορών FISMA αναπτύσσει και εφαρμόζει τις πολιτικές της ΕΕ για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες αναφορικά με τη ρύθμιση και την εποπτεία.

Τα Εθελοντικά Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς Αειφορίας VSME έχουν σχεδιαστεί για ΜμΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις εκτός του πεδίου εφαρμογής της Οδηγίας για την Αναφορά Εταιρικής Αειφορίας CSRD. Ενώ το πρότυπο, το οποίο καλύπτει περιοχές ESG παρόμοιες με αυτές του Ευρωπαϊκού Πρότυπου Αναφοράς Αειφορίας ESRS για μεγαλύτερες επιχειρήσεις, είναι προαιρετικό, οι οργανισμοί ενθαρρύνονται ιδιαίτερα να το υιοθετήσουν. Το τοπίο των αναφορών βιωσιμότητας στην Ευρώπη έχει υποστεί σημαντική αλλαγή τα τελευταία χρόνια, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί αντιλαμβάνονται και ενσωματώνουν τα πλαίσια ESG στις δραστηριότητές τους. Το VSME αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη ευκαιρία για ΜμΕ να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να ενισχύσουν τις συνεργασίες εντός των υφιστάμενων αλυσίδων αξίας βελτιώνοντας παράλληλα την ετοιμότητα για περαιτέρω ρυθμιστικές μεταβάσεις. Τα πρότυπα CSRD, ESRS, VSME σχετίζονται άμεσα στο πλαίσιο των νέων ευρωπαϊκών κανονισμών για τη βελτίωση της πληροφόρησης και την αντιμετώπιση των χρηματοδοτικών αναγκών των επιχειρήσεων.

Έχει ενδιαφέρον πως οι τρεις µεγαλύτερες οικονοµίες της ΕΕ, η Γερµανία, η Γαλλία και η Ιταλία στις 24 Σεπτεμβριόυ κάλεσαν την ΕΕ να επιδείξει αυτοσυγκράτηση στη διαµόρφωση χρηματοπιστωτικών κανόνων και να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τραπεζικού κλάδου, σε µία ένδειξη πολιτικής µετατόπισης στην ανάγκη της οικονοµικής ανάπτυξης. Στη κοινή επιστολή ζήτησαν από την ΕΕ να χαλαρώσει ορισµένους κανόνες που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ, έτσι ώστε οι τράπεζες να έχουν ίσους όρους ανταγωνισµού και την κάλεσαν να αποφύγει την ανάληψη νέων πρωτοβουλιών µεγάλης κλίµακας στα χρηματοοικονομικά. Η τάση της ΕΕ να ρυθμίζει προκαλεί αντιδράσεις µε την υπερβολική θέσπιση κανόνων που δημιουργούν ανταγωνιστικούς κινδύνους, αντί να προσπαθεί να δώσει ώθηση στην οικονομία με μεγάλες και γρήγορες μειώσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ. ‘Αλλωστε η μείωση του πληθωρισμού πιο κοντά στο 2%, σε συνδυασμό με την ασθενή ευρωπαϊκή οικονομία, που κινδυνεύει να εισέλθει σε ένα πτωτικό σπιράλ, πρέπει να οδηγήσουν σε μια εποχή φθηνού χρήματος. Οι ΜμΕ έχουν ανάγκη από ένα ευνοϊκό ευρωπαικό τραπεζικό πλαίσιο και εκατέρωθεν κίνητρα για βιώσιμη χρηματοδότηση.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υπενθυμίζεται ότι οι εκλογές για την ανάδειξη νέου ΔΣ στο ΕΒΕΠ θα πραγματοποιηθούν στις 18,19 και 20 Νοεμβρίου 2024.

Στην επιστολή του με τίτλο «Στη μάχη της οικονομίας δεν περισσεύει κανείς», ο πρόεδρος του επιμελητηρίου σημειώνει, μεταξύ άλλων, πως κάθε ψήφος των εκπροσώπων των επιχειρήσεων-μελών του επιμελητηρίου είναι καθοριστικής σημασίας, αφού θα συμβάλει στην ανάδειξη ενός δυναμικού διοικητικού συμβουλίου, που θα αποτελείται από καταξιωμένους, αλλά και νέους επιχειρηματίες, θα εκπροσωπεί όλες τις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως μεγέθους και δραστηριότητας, ενώ θα προωθεί αποκλειστικά και μόνο τα συμφέροντα του επιχειρηματικού κόσμου του ευρύτερου Πειραιά, των Νησιών του Αργοσαρωνικού, όλης της Δυτικής Αττικής και της Λαυρεωτικής.

Αναφερόμενος στο έργο που έχει συντελεστεί, επισημαίνει ότι το ΕΒΕΠ συμπληρώνει 120 χρόνια προσφοράς στον κόσμο του επιχειρείν, και όχι μόνο, έχοντας αναλάβει και φέρει σε πέρας σημαντικές πρωτοβουλίες για την «ζεύξη» μάθησης και εργασίας μέσω των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων ΠΑ.ΠΕΙ και ΠΑ.ΔΑ, αλλά και των σχολών τεχνολογικής κατεύθυνσης, στο πλαίσιο μιας γενικότερης προσπάθειας να καταστούν σαφείς στους νέους που φοιτούν οι σύγχρονες ανάγκες απασχόλησης των επιχειρήσεων. Το Ε.Β.Ε.Π., σημειώνει, έχει να επιδείξει ένα πολυποίκιλο έργο για την στήριξη της επιχειρηματικότητας στον ευρύτερο Πειραϊκό χώρο, με σημαντικές ρεαλιστικές παρεμβάσεις στα φλέγοντα ζητήματα που απασχολούν την επιχειρηματική κοινότητα. Ως νευραλγικός οργανισμός της επιχειρηματικής, αλλά και της κοινωνικής ζωής του τόπου, καλείται, μέσα σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον, με το ενεργειακό και την πράσινη μετάβαση των επιχειρήσεων κυρίαρχα θέματα, να προσαρμόσει, αλλά και να αναπτύξει περαιτέρω χρήσιμες και σύγχρονες υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις-μέλη του, με επίκεντρο τη διασφάλιση της βιωσιμότητας, αλλά και της ανταγωνιστικότητάς τους.

Κλείνοντας την επιστολή του αναφορικά με το έργο που καλείται να επιτελέσει η νέα διοίκηση τα επόμενα τέσσερα χρόνια, ο κ. Κορκίδης, τονίζει: «Είναι πίστη μου, ότι, με επιμονή και υπομονή, στοχευμένες ενέργειες και άξιους συνεργάτες, ενώνοντας θέληση και δυνάμεις, μπορούμε να κάνουμε τα σχέδιά μας πράξεις και, επιτέλους, να δημιουργήσουμε ένα φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Έχοντας πλήρη επίγνωση των αυξημένων υποχρεώσεων και την εμπειρία των ευθυνών που απορρέουν από τη θέση του πρόεδρου, θα θεωρήσω ιδιαίτερη τιμή να δώσετε την ευρεία αποδοχή και στήριξή σας για να συνεχίσουμε την προσπάθεια που έχουμε ήδη ξεκινήσει και υλοποιούμε μαζί. Απαιτείται, και την επόμενη τετραετία, η πολύτιμη συμμετοχή και βοήθεια όλων σας, ώστε να αντιμετωπίσουμε δυναμικά μία σειρά από νέες ανατροπές, ευκαιρίες και προκλήσεις για το μέλλον του επιχειρηματικού γίγνεσθαι. Πιστεύω ακράδαντα ότι, μαζί με τους εκλεκτούς συμβούλους, που εσείς θα επιλέξετε στις αρχαιρεσίες, θα υπηρετήσουμε με συνέπεια και ευθύνη τα συμφέροντα όλων των κλάδων του ιδιωτικού τομέα, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης και το αντικείμενο δραστηριότητας. Στις εκλογές αυτές συμμετέχουμε μαζικά και στέλνουμε στο Δ.Σ. του ΕΒΕΠ, άξιους και ικανούς ανθρώπους, που έχουν ακριβώς τα ίδια προβλήματα με τα δικά μας, ζουν την ίδια τοπική καθημερινότητα και έχουν τις ίδιες ελπίδες για ένα καλύτερο επιχειρηματικό μέλλον».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αυτό αναφέρει, μεταξύ άλλων, σε δήλωσή του ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς Βασίλης Κορκίδης σχολιάζοντας την επικαιρότητα και την δυναμική της επιχειρηματικότητας.

Αναλυτικά, ο κ. Κορκίδης επισημαίνει τα εξής:

Και αυτή τη χρονιά οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του ευρύτερου Πειραϊκού χώρου, οι οποίες, έδειξαν και δείχνουν αξιοπρόσεκτη προσαρμοστικότητα στις δύσκολες καταστάσεις που διατηρεί ενεργές στο ευρωπαϊκό και όχι μόνο οικονομικό περιβάλλον, η γεωπολιτική κρίση, βρίσκονται σε αναπτυξιακή τροχιά. Η αύξηση των εγγραφών στο Γ.Ε.ΜΗ. το οκτάμηνο του 2024 κατά 1.000 νέες επιχειρήσεις και η μείωση των διαγραφών μετά και την εκκαθάριση του μητρώου στο Ε.Β.Ε.Π. δείχνει μια δυναμική ίδρυσης νέων επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά, των Νήσων και της Δυτικής Αττικής.

Εκ των στοιχείων συνάγεται αβίαστα το συμπέρασμα ότι καταγράφεται μία αξιοπρόσεκτη δυναμική σε μία περιοχή όπου το λιμάνι αλλά και οι προσφάτως αναζωογονηθείσες ναυπηγικές μονάδες δίνουν ένα «νέο παλμό» στο ευρύτερο οικονομικό γίγνεσθαι. Αυτή η δυναμική διαπνέεται και από ένα «όραμα» που δεν είναι άλλο παρά της ανάπτυξης των επιχειρηματικών και κυρίως επιχειρησιακών δραστηριοτήτων. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιάς έχει συμβάλει και θα συμβάλει αόκνως να μετουσιώσει το όραμα σε πραγματικότητα καθώς προωθεί την ανάπτυξη συνεργιών και συνεργασιών σε όλη των «βεντάλια» των δραστηριοτήτων που αναπτύσσουν τα μέλη του με έμφαση στις δραστηριότητες περί των λιμενικών δράσεων αλλά και του ναυπηγοεπισκευαστικού τομέα. Στο πλαίσιο λοιπόν της άσκησης ενεργούς πολιτικής για την υποστήριξη της ανάπτυξης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων το επιμελητήριο έχει προωθήσει στα αρμόδια κυβερνητικά όργανα δέσμες υλοποιήσιμων και κυρίως ρεαλιστικών προτάσεων για την άμβλυνση προβλημάτων που αντιμετωπίσει το εμπόριο και η μεταποίηση.

Τα επτά σημεία αναφοράς για το εμπόριο και τις υπηρεσίες είναι, κατά σειρά, τα μέτρα κατά της ακρίβειας, εφοδιαστική αλυσίδα, υποστήριξη οφειλετών, οδηγός εξαγωγών, εκπτώσεις επί τιμολογίων, προβλήματα στην Κεντρική Αγορά Ρέντη και βελτιώσεις στο πρόγραμμα «Ερευνώ-Καινοτομώ». Αντίστοιχα για τη βιομηχανία, τα 7 σημεία αναφοράςείναι οι αδειοδοτήσεις, οι άτυπες μεταποιητικές συγκεντρώσεις στην Αττική, θέματα Πρότυπων Περιβαλλοντικών Δεσμεύσεων (ΠΠΔ) και Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), εκκρεμότητες στο θεσμικό πλαίσιο τεχνικών επαγγελμάτων, καθώς και απελευθέρωσης των ενεργειακών επενδύσεων. Κοινό σημείο αναφοράς για εμπόριο και μεταποίηση τα θέματα της ανταγωνιστικότητας που σχετίζονται με την διαμόρφωση του εξαγωγικού περιβάλλοντος και την διαμόρφωση μιας νέας ευέλικτης εξαγωγικής πολιτικής αλλά και της «πράσινης ανάπτυξης» ως στοιχείου απαραίτητου για την βιωσιμότητα αυτών καθ’ αυτών των επιχειρήσεων όχι στην θεωρία αλλά στην πράξη.

Υπογραμμίζεται ότι ισχυρός πυλώνας για την ελληνική οικονομία, πέραν της ναυτιλίας και του τουρισμού, είναι οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, καθώς η αξία τους τα τελευταία χρόνια ξεπερνά τα 50 δισ. ευρώ ετησίως, έχοντας μάλιστα βάλει στόχο να προσεγγίσουν τα 70 δισ. ευρώ μέχρι το 2030. Ωστόσο, το πρώτο εξάμηνο του 2024 καταγράφηκε μια ανησυχητική μείωσή τους, που μας προβλημάτισε όλους ιδιαίτερα. Για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια, οι ελληνικές εξαγωγές βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή, με τα τρόφιμα να αποτελούν τον μοναδικό κλάδο που, λόγω ακρίβειας, συνεχίζει να σημειώνει θετικές εξαγωγικές επιδόσεις. Η αγωνία των εξαγωγικών επιχειρήσεων εξακολουθεί να βρίσκεται στα ύψη καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις παραμένουν «πολεμικές» σε Ουκρανία, Ισραήλ και Γάζα, ενώ και οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά θάλασσα συνεχίζουν να λειτουργούν ανασταλτικά, τόσο για τις ελληνικές εξαγωγές όσο και τις εισαγωγές.

Την ίδια στιγμή οφείλω να υπενθυμίσω ότι η «Πράσινη» ανάπτυξη συνδέεται άρρηκτα με την «πράσινη επιχειρηματικότητα». Ο όρος αυτός αναφέρεται στην οικονομική ανάπτυξη, η οποία θέτει την προστασία του περιβάλλοντος και της φύσης στο επίκεντρο της στρατηγικής της. Η «πράσινη επιχειρηματικότητα» συνίσταται στη θετική στάση της επιχείρησης και την ανάληψη ευθύνης απέναντι στην περιβαλλοντική προστασία, τόσο µε τα προϊόντα ή υπηρεσίες που παράγει όσο και µε τις διαδικασίες παραγωγής που υιοθετεί. Στην Ελλάδα, η έννοια της «πράσινης» ανάπτυξης είναι αρκετά καινούρια, με αποτέλεσμα οι ενέργειες που έχουν γίνει προς αυτή τη κατεύθυνση να είναι περιορισμένες. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη παραγωγή «πράσινου» τεχνολογικού εξοπλισμού και ακολουθούν τις διεθνείς περιβαλλοντικές πολιτικές είναι κυρίως μικρομεσαίες. Το βασικό πρόγραμμα που χρηματοδοτεί «πράσινες» παρεμβάσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες δραστηριοποιούνται στους τομείς της μεταποίησης, του τουρισμού, της παροχής υπηρεσιών και του εμπορίου είναι το ΕΣΠΑ.

Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι το ενεργειακό ήταν και παραμένει ακόμη και σήμερα ανασταλτικός παράγοντας για την βελτίωση τη ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων με την περαιτέρω αξιοποίηση των ΑΠΕ να αποτελεί μονόδρομο. Ωστόσο θα πρέπει να αρθούν άμεσα τα εμπόδια για την αξιοποίηση της ενέργειας που προέρχεται από τις ΑΠΕ με την βελτίωση της ανθεκτικότητας σε υψηλά φορτία του δικτιού διανομής αλλά και την ανάπτυξη επενδύσεων αποθήκευσης ρεύματος σε βαθμό που με την υλοποίησή τους να ελαχιστοποιηθεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη και για προσέλκυση επενδύσεων από την εσωτερική και διεθνή αγορά αν δεν επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις σε βασικές παραμέτρους που διαμορφώνουν το οικονομικό κλίμα.

Η ρευστότητα του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος απαιτεί ενισχυμένες αντοχές για την ελληνική οικονομία και προσαρμοστικότητα όπως εκείνη που επέδειξαν και επιδεικνύουν πως οι Πειραϊκές επιχειρήσεις έχουν προοπτική. Η βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών μπορεί να είναι ένα από τα κεντρικά θέματα, αλλά για να μπορέσουμε να βιώσουμε την βελτίωση της καθημερινότητας πρέπει να στηρίξουμε τις επιχειρήσεις ώστε να αναπτυχθούν σε τέτοιο βαθμό που να συμπαρασύρουν τους ρυθμούς προς τα επάνω για το κοινωνικό σύνολο.

Αυτό σημειώνει σε δήλωσή του σχετικά με τις πρόσφατες εκτιμήσεις της Eurostat για τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης, ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς Βασίλης Κορκίδης.

Συγκεκριμένα ο κ. Κορκίδης αναφέρει: «Σύμφωνα με τις πρόσφατες εκτιμήσεις της Eurostat, ο ετήσιος πληθωρισμός της ευρωζώνης μειώθηκε στο 2,4% τον Μάρτιο, από 2,6% τον Φεβρουάριο. Εξετάζοντας τις κύριες συνιστώσες του πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ, οι υπηρεσίες αναμένεται να έχουν τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Μάρτιο στο 4%, παραμένοντας υψηλά σταθερός σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο. Ακολουθούν τα τρόφιμα, το αλκοόλ και ο καπνός με 2,7%, έναντι 3,9% τον Φεβρουάριο, τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά με 1,1%, έναντι 1,6% τον Φεβρουάριο και η ενέργεια με -1,8%, έναντι -3,7% τον Φεβρουάριο. Ο δείκτης της ενέργειας λειτούργησε για ένα ακόμα μήνα βοηθητικά για τον γενικό δείκτη, καθώς διατήρησε το αρνητικό πρόσημο.

Η Ελλάδα, τον Μάρτιο του 2024 ήταν στον “μικρό κατάλογο” των συνολικά οκτώ χωρών της Ε.Ε. που ο ετήσιος πληθωρισμός σημείωσε αύξηση και πέμπτη με τον υψηλότερο πληθωρισμό, αφού σύμφωνα την Eurostat εκτιμάται ότι αυξήθηκε στο 3,4% τον Μάρτιο, από 3,1% τον Φεβρουάριο. Επίσης, το υψηλότερο επίπεδο πληθωρισμού στην ευρωζώνη τον Μάρτιο καταγράφουν η Κροατία με 4,9%, η Αυστρία με 4,2% και η Εσθονία με 4,1%. Τα χαμηλότερα επίπεδα πληθωρισμού στην ευρωζώνη καταγράφουν η Λιθουανία με 0,3%, η Φινλανδία με 0,7%, η Λετονία με 1% και η Ιταλία με 1,3%. Στη Γερμανία, ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 2,3% το Μάρτιο από 2,7% τον Φεβρουάριο και στη Γαλλία ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 2,4% από 3,2%.

Στην Ελλάδα, ο πληθωρισμός δείχνει πως τελικά είναι “πολύ σκληρός για να μειωθεί”, αφού τον Μάρτιο “σήκωσε πάλι κεφάλι” και άνοιξε νέα μέτωπα. Οι δύο βασικές αιτίες που τροφοδοτούν τον πυρήνα του πληθωρισμού είναι οι υπηρεσίες και τα τρόφιμα. Αναλυτικά, η επιτάχυνση του πληθωρισμού στις υπηρεσίες αυξήθηκε στο 3,9% τον Μάρτιο από 3,5% τον Φεβρουάριο, ενώ στα τρόφιμα επιβραδύνθηκε ο ρυθμός στο 4,8% από 5,8%, αλλά παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα. Αυτά τα στοιχεία ενδεχομένως να δείχνουν πως ως προς τα τρόφιμα τα κυβερνητικά μέτρα ανέκοψαν κατά μια ποσοστιαία εβδομάδα τις ανατιμήσεις στο καλάθι του νοικοκυριού. Όμως, συνολικά τα μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας δεν έφεραν τον πρώτο μήνα εφαρμογής τους αποκλιμάκωση, αλλά αναζωπύρωση του ρυθμού μεταβολής του γενικού δείκτη τιμών. Όλα δείχνουν πως το “ασανσέρ” του πληθωρισμού θα συνεχίσει να ανεβοκατεβαίνει και τους επόμενους μήνες.»

Πηγή:ΑΠΕ-ΜΠΕ