Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, την εβδομάδα που πέρασε η χώρα διένυσε την πρώτη φάση υψηλών θερμοκρασιών, όπου σε πολλές περιοχές ξεπερνούσαν το μεσημέρι τους 37 βαθμούς που είναι το όριο του καύσωνα. «Μπαίνουμε στη δεύτερη φάση που θα είναι πολύ πιο έντονη, θα διαρκέσει περίπου 6 ημέρες και θα αρχίσει να υποχωρεί σταδιακά από το Σάββατο σε κάποια τμήματα της χώρας. Οι θερμοκρασίες θα είναι πολύ υψηλές σε πολλές περιοχές, άνω των 40 βαθμών Κελσίου και σε κάποιες θα φτάσει στους 42, 43 ενώ δεν αποκλείεται κατά τόπους και τους 44», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Λαγουβάρδος.

Σύμφωνα με τον κ. Λαγουβάρδο, οι υψηλότερες θερμοκρασίες θα καταγραφούν την Τρίτη, Τετάρτη και Πέμπτη, πιθανόν και την Παρασκευή ωστόσο η τελική διαμόρφωσή τους, ειδικά των μεγίστων, εξαρτάται και από τη ροή των ανέμων. «Σύμφωνα με τα προγνωστικά στοιχεία, κοιτώντας τα χαρακτηριστικά της θερμοκρασίας των θερμών αερίων μαζών που περιμένουμε, πιθανώς σε κάποιες περιοχές να είμαστε κοντά σε μια ακραία συμπεριφορά», σημειώνει.

Όπως καταδεικνύουν τα προγνωστικά στοιχεία οι πιο υψηλές θερμοκρασίες αναμένεται να σημειωθούν σε Θεσσαλία, τμήματα της Κεντρικής Μακεδονίας αλλά και της Θράκης , σε αρκετά τμήματα της Πελοποννήσου όπως Μεσσηνία, Λακωνία, Άργος , Κορινθία, στην ανατολική Στερεά Ελλάδα, όπως Βοιωτία και Φθιώτιδα καθώς και στην Αττική κατά τόπους έως και 42 βαθμούς.

Παράλληλα, πολύ δύσκολες θα είναι και οι νύχτες στις πόλεις, όπου η θερμοκρασία θα παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Όπως εξηγεί ο κ. Λαγουβάρδος, την περασμένη εβδομάδα σε περιοχές της Αττικής, κυρίως στα κεντρικά και νότια τμήματά της οι θερμοκρασίες μέχρι τις 2-3 το πρωί ήταν σε επίπεδα των 30 βαθμών, κάτι το οποίο αυξάνει το θερμικό στρες.

Από την πλευρά του ο φυσικός-μετεωρολόγος, μέλος της μονάδας meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Σταύρος Ντάφης επισημαίνει ότι σύμφωνα με τα μέχρι τώρα μοντέλα σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας θα σημειωθούν θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών Κελσίου. «Όλος ο κάμπος της Θεσσαλίας θα έχει θερμοκρασίες πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου, όπως και ο κάμπος της Μακεδονίας, της Κωπαΐδας, πολλές περιοχές στην Πελοπόννησο, το Λεκανοπέδιο της Αττικής, η Κομοτηνή, ο Έβρος, όπου έχουμε πεδιάδες θα ξεπεράσουμε σίγουρα τους 40 βαθμούς. Ακόμα και σε μεγάλο υψόμετρο όμως, σε ημι ορεινά μέρη, μέχρι τα 800 μέτρα υψόμετρο, οι θερμοκρασίες θα είναι κοντά στους 35 βαθμούς», σημειώνει.

Παράλληλα, όπως εξηγεί ο κ. Ντάφης σε γράφημα με μετρήσεις που αποτυπώνει τις θερμοκρασίες από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο σε υψόμετρα περίπου των 1500 μέτρων από το 1990, καταδεικνύεται ότι η θερμοκρασία σε τέτοιου είδους υψόμετρα, έχει φτάσει ελάχιστες φορές πάνω από τους 25-26 βαθμούς Κελσίου, κάτι που όπως φαίνεται με τα μέχρι τώρα προγνωστικά θα συμβεί την ερχόμενη βδομάδα.

«Αν δεν πάρουμε μέτρα για το μετριασμό και την προσαρμογή στη κλιματική αλλαγή θα έχουμε πάρα πολύ σοβαρές επιδράσεις στην υγεία»

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει η επιστημονική κοινότητα λόγω των αυξημένων θερμοκρασιών αλλά και της επίδρασης που έχουν στην θνησιμότητα του πληθυσμού.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ομότιμη καθηγήτρια Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας στο Imperial College London, Κλέα Κατσουγιάννη «αν δεν πάρουμε μέτρα για το μετριασμό και την προσαρμογή στη κλιματική αλλαγή θα έχουμε πάρα πολύ σοβαρές επιδράσεις στην υγεία».

Η κ. Κατσουγιάννη επισημαίνει ότι η θερμοκρασία συνδυάζεται με τη θνησιμότητα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης και σε όλες τις εποχές. Αυτό που συμβαίνει, όπως αναφέρει, λόγω της κλιματικής αλλαγής είναι ότι η θερμοκρασία μετατοπίζεται σε θερμότερες τιμές.

« Η προστασία από το λιγότερο κρύο υπερβαίνεται. Δηλαδή η επιβάρυνση από την περισσότερη ζέστη είναι μεγαλύτερη από την προστασία που θα έχουμε από το λιγότερο κρύο», τονίζει και προσθέτει ότι για την Μεσογειακή Ευρώπη θα υπάρχει πολύ μεγάλη επίδραση και δευτερευόντως για την Ανατολική Ευρώπη. «Επομένως το μήνυμα είναι ότι πρέπει να παρθούν και να στηριχθούν αυτά τα μέτρα», σημειώνει.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος τον Ιανουάριο στο περιοδικό «Nature Medicine» και εκπονήθηκε από ερευνητές, μεταξύ αυτών και την κ. Κατσουγιάννη, με επικεφαλής το «London School of Hygiene & Tropical Medicine» διαπιστώθηκε μεταξύ άλλων ότι η Αθήνα είναι μία από τις δέκα ευρωπαϊκές πόλεις που κινδυνεύουν να δουν μεγάλη αύξηση των θανάτων λόγω αύξησης της θερμοκρασίας μέχρι το τέλος του αιώνα, εάν δεν υπάρξουν πολιτικές για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα προβλέπει επίσης ότι η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να επιφέρει αύξηση των θανάτων στην Ευρώπη έως και 50%.

Όπως υπογραμμίζει η κ. Κατσουγιάννη κάτι που αυξάνει τις επιδράσεις των καυσώνων είναι η διάρκειά τους. « Καταρχάς να σημειώσουμε ότι για να χαρακτηριστούν καύσωνες και να γίνει εκθετική η επίδρασή τους θα πρέπει να έχουν διάρκεια πάνω από τρεις μέρες. Η διάρκεια είναι που παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο», επισημαίνει. Επιπλέον, θέτει στο επίκεντρο και το ζήτημα της προσαρμογής των πολιτών σε τέτοιου είδους θερμοκρασίες, κάτι για το οποίο ωστόσο όπως επισημαίνει ακόμη δεν έχουν στοιχεία πόσο γρήγορα συμβαίνει.

«Η έρευνα δείχνει ότι πληθυσμοί που έχουν γεννηθεί σε πιο ζεστές περιοχές επηρεάζονται λιγότερο από τη ζέστη, σε σχέση με αυτούς που μετακινούνται εκεί αργότερα», αναφέρει και προσθέτει ότι από τα μέχρι τώρα στοιχεία φαίνεται η προσαρμογή σε αυτές τις συνθήκες να χρειάζεται περισσότερο από μια γενιά.

Παράλληλα όπως σημειώνει στην έρευνα που διεξήγαγαν η οποία λαμβάνει υπόψιν της τρία σενάρια σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή καταδεικνύεται ότι ακόμη και με το πιο ακραίο σενάριο προσαρμογής πάλι θα υπάρχει επιβάρυνση στην Νότια Ευρώπη.

«Σαφέστατα με ανησυχεί αλλά το βασικό μήνυμα είναι ότι αν δεν πάρουμε τα μέτρα που πρέπει να πάρουμε θα έχουμε πάρα πολύ μεγάλο πρόβλημα, ειδικά στην Μεσόγειο, την Ευρωπαϊκή Μεσόγειο», τονίζει ενώ προσθέτει ότι οι ευπαθείς ομάδες και συγκεκριμένα ηλικιωμένοι και ασθενείς με χρόνια νοσήματα είναι οι πιο εκτεθειμένοι.

Ανησυχητική η συσσώρευση καυσώνων μεγάλης διάρκειας

Σύμφωνα με τον κ. Λαγουβάρδο το ανησυχητικό στοιχείο είναι υπάρχει μια μεγάλη συσσώρευση καυσώνων μεγάλης διάρκειας και έντασης τα τελευταία χρόνια, που δεν το είχαν ξαναδεί στο παρελθόν.

«Προφανώς είχαμε καύσωνες και στο παρελθόν, όλοι θυμούνται το 1987, αλλά ήταν μικρότερης διάρκειας και δεν ήταν τόσο συχνοί. Με εξαίρεση το 2022, που ήταν ένα ήπιο καλοκαίρι , το 2021, το 2023, το 2024 και το 2025, έχουμε μια αυξημένη συχνότητα καυσώνων και στη χώρα μας κάτι που μας ανησυχεί. Πιθανόν να είναι συμπτωματικό και να επανέλθουμε στα πιο φυσιολογικά, αλλά πιθανόν να υποδηλώνει μια επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής και των συνεπειών της πάνω στη συχνότητα των καυσώνων», υπογραμμίζει ο κ. Λαγουβάρδος τονίζοντας ότι πρώτα και κύρια επηρεάζεται η ανθρώπινη υγεία. «Όταν έχουμε τέτοιες παρατεταμένες περιόδους με ζέστη, έχουμε σημαντική αύξηση της θνησιμότητας και της νοσηρότητας. Όπως επίσης επηρεάζει την αγροτική παραγωγή, αυξάνει τη θερμοκρασία της θάλασσας, κάνει ακόμα πιο ξηρά και εύφλεκτα τα δάση μας», τονίζει.

Τέλος ο κ. Λαγουβάρδος επισημαίνει ότι προβληματισμό δημιουργεί και το ότι οι πολίτες αρχιζουν να θεωρούν φυσιολογικές τις τόσο υψηλές θερμοκρασίες.

«Ο Ιούνιος ήταν ο δεύτερος πιο θερμός που είχαμε στη χώρα μας αλλά μακράν ο πιο θερμός Ιούνιος ήταν ο περσινός. Εδώ πέφτουμε στην παγίδα ότι συγκρίνουμε το φετινό με τον περσινό. Αρχίζουμε και συνηθίζουμε ότι ακόμη και σε μήνες με σημαντικές αποκλίσεις προς τα πάνω αρχίζουμε και τις θεωρούμε φυσιολογικές αν δεν έχουν ακραία συμπεριφορά όπως πέρσι. Ο Ιούλιος ήδη είναι πιο ζεστός από τα κανονικά, πάνω από 1-1,5 βαθμό σε κάποιες περιοχές. Δεν ξέρουμε ακόμη αν θα είναι ο θερμότερος αλλά θα είναι σίγουρα από τους πιο θερμούς αν θα επαληθευτούν αυτά που συζητήσαμε. Μένει να δούμε και τον Αύγουστο ώστε να δούμε και να κατατάξουμε το φετινό καλοκαίρι σε σχέση με τα προηγούμενα. Μέχρι τώρα το καλοκαίρι του 2024 είναι το πιο θερμό αλλά όλα τα τελευταία 8-9 καλοκαίρια ήταν πολύ ζεστά με εξαίρεση 1-2. Υπάρχει δηλαδή μία σαφέστατη μετατόπιση των μέσων θερμοκρασιών των καλοκαιριών προς τα πάνω την τελευταία δεκαετία», καταλήγει ο κ. Λαγουβάρδος.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πρόκειται για κτίριο 1.300 τετραγωνικών μέτρων με επιπλέον οικόπεδο 500 τμ, στη Μεταμόρφωση Αττικής, η αγορά του οποίου, ύψους 2,9 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το κτίριο θα στεγάσει επιχειρησιακές και ερευνητικές μονάδες και εργαστήρια και των τριών Ινστιτούτων του Αστεροσκοπείου (Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης και Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης), στη «μάχη τους» ενάντια στις φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές, στο πλαίσιο της νέας ερευνητικής υποδομής του Αστεροσκοπείου NOA-AEGIS.

Το NOA-AEGIS αφορά στην ανάπτυξη υποδομής για την ασφάλεια, την προστασία και την ανθεκτικότητα σε κινδύνους φυσικών, ανθρωπογενών και τεχνολογικών καταστροφών, μεταξύ άλλων με την αναβάθμιση των υπηρεσιών και των επιστημονικών οργάνων και την απόκτηση υπερυπολογιστή, μέσω του οποίου θα υπάρχει η δυνατότητα επεξεργασίας τεράστιου όγκου δεδομένων. Επίσης, θα αξιοποιεί το υφιστάμενο εκτεταμένο δίκτυο επίγειων υποδομών συλλογής δεδομένων σε όλη την Ελλάδα, αλλά και τις συνέργειες με εθνικούς, περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς.

Το «παρών» στην εκδήλωση έδωσε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης. Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, τόνισε ότι «στηρίζουμε το συνολικό έργο αναβάθμισης του Αστεροσκοπείου, με ένα ποσό της τάξης των 66, περίπου, εκατ. ευρώ, από τα οποία 45 εκατ. προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα υπόλοιπα από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων». Όπως παρατήρησε ο κ. Θεοδωρικάκος, «το Εθνικό Αστεροσκοπείο διαδραματίζει ήδη έναν ηγετικό εθνικό ρόλο και στο ερευνητικό πεδίο και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο και με υψηλές συνεργασίες κύρους που φτάνουν μέχρι και στη διαστημική έρευνα». Ταυτόχρονα, συμπλήρωσε, «παρέχει σημαντικές υπηρεσίες προς την Πολιτεία και την κοινωνία με κρίσιμες πληροφορίες και υπηρεσίες που σχετίζονται με τις φυσικές καταστροφές, όπως είναι οι σεισμοί, πιθανή ηφαιστειακή δραστηριότητα, τσουνάμι ή οτιδήποτε σχετικό, ασφαλώς οι δασικές πυρκαγιές ή επεισόδια ρύπανσης ή, δυστυχώς, έχει γίνει αρκετά συχνή, η επίδραση από τη σκόνη που μεταφέρεται συνήθως από την αφρικανική ήπειρο, αλλά και για τις ανθρωπογενείς καταστροφές, όπως είναι ενδεχόμενα βιομηχανικά ατυχήματα, καθώς και τους διαστημικούς κινδύνους».

Η υφυπουργός Ανάπτυξης, Ζωή Ράπτη, υπογράμμισε ότι η σημερινή εκδήλωση «σηματοδοτεί την ενίσχυση της αποστολής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με τη σύνδεση των τριών Ινστιτούτων, αυτό που επιθυμούμε στη χώρας μας: την εφαρμοσμένη έρευνα και την ανάπτυξη καινοτόμων εργαλείων, που θα δώσουν τη δυνατότητα να επιτύχουμε την ασφάλεια, την προστασία και την κοινωνική ανθεκτικότητα των πολιτών από φυσικές, ανθρωπογενείς και τεχνολογικές καταστροφές, που γνωρίζουμε ότι συμβαίνουν πολλές τα τελευταία χρόνια από την επελθούσα και στη χώρα μας κλιματική αλλαγή».

Ο γενικός γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας, Τάσος Γαϊτάνης, παρατήρησε ότι «και το Αστεροσκοπείο και τα υπόλοιπα ερευνητικά κέντρα αποκτούν σημαντικότατες υποδομές, οι οποίες θα τους δώσουν τη δυνατότητα για τις επόμενες αρκετές δεκαετίες να είναι πρωτοπόρα στην έρευνα αιχμής, να μπορούν να προσελκύουν χρηματοδότηση, να κάνουν συνεργασίες και συνέργειες που είναι πάρα πολύ σημαντικές στην εποχή μας και να βελτιώσουν το επιστημονικό τους αποτύπωμα στο μέλλον».

Ο πρόεδρος και διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Μανώλης Πλειώνης, τόνισε ότι «διαχρονικά οι διοικήσεις του Αστεροσκοπείου ενισχύουμε όχι μόνο την επιστήμη και την έρευνα, αλλά και την Πολιτεία σε αυτά που μπορούμε, δηλαδή στο να παρέχουμε υπηρεσίες όλων των τύπων, όχι μόνο σε θέματα πολιτικής προστασίας, με εργαλεία και υπηρεσίες, αλλά και στους τομείς της διάχυσης της γνώσης. Το βιώσαμε και με το ζήτημα του COVID, ότι οι θεωρίες συνωμοσίας και η ψευδοεπιστήμη, δυστυχώς με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυριαρχούν. Εμείς κάνουμε λοιπόν μια πολύ συγκεκριμένη και συντεταγμένη προσπάθεια να απαντήσουμε και να είμαστε παρόντες στην προσπάθεια αποδόμησης τέτοιων θεωριών συνωμοσίας και ψευδοεπιστημονικών προσεγγίσεων, με δράσεις εκλαΐκευσης, με πρότυπες δράσεις, σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, σε ακρίτες μαθητές». Ο κ. Πλειώνης ευχαρίστησε, εξάλλου, το υπουργείο Ανάπτυξης «για το γεγονός ότι το Αστεροσκοπείο παρέμεινε στο υπουργείο μετά από μια μικρή περιπέτεια με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης. Ήταν πολύ σημαντικό για εμάς και σύσσωμη η ερευνητική κοινότητα, του Αστεροσκοπείου και γενικότερα, το είδε με πραγματικά πάρα πολύ θετικό μάτι».

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν, επίσης, τα μέλη του ΔΣ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ερευνητές και ο ιδιοκτήτης του ακινήτου, ο οποίος παρέδωσε τα κλειδιά στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου και στον πρόεδρο του ΔΣ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το LISA θα αποτελείται από τρία διαστημικά σκάφη που θα απέχουν μεταξύ τους 2,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα και θα ακολουθούν τη Γη στην τροχιά της γύρω από τον Ήλιο, σχηματίζοντας ένα σταθερό, ισόπλευρο τρίγωνο. Τα τρία σκάφη θα ανταλλάσσουν ακτίνες λέιζερ δημιουργώντας ένα τεράστιο συμβολόμετρο ικανό να ανιχνεύει βαρυτικά κύματα από πλήθος πηγών.

Οι εργασίες κατασκευής θα αρχίσουν τον Ιανουάριο του 2025 και απαιτούν σημαντικές τεχνολογικές καινοτομίες σε όλα τα επίπεδα, ενώ η εκτόξευση προγραμματίζεται για το 2037. Στην κοινοπραξία συμμετέχουν από την Ελλάδα το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, καθώς και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το Πανεπιστήμιο Πατρών και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

«Όλο το πρόγραμμα έχει μια σειρά από τεχνικές δυσκολίες, από το να στείλεις αυτά τα σκάφη στο Διάστημα, να μείνουν σε σταθερή απόσταση μεταξύ τους με ακρίβεια εκατομμυριοστού του εκατομμυριοστού του μέτρου και να περιφέρονται με ακρίβεια γύρω από τον Ήλιο μέχρι το πώς θα παίρνουμε στη Γη με ακτίνες λέιζερ χιλιάδες terabytes πληροφορίας», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κύριος ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, διδάκτορας Πυρηνικής Φυσικής του ΕΚΠΑ, Μάνος Σαριδάκης.

Σε όλο αυτό το απαιτητικό εγχείρημα το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών θα συμμετέχει στον τομέα της θεωρίας, προκειμένου να διερευνηθεί πώς θα λειτουργούν τα διαστημικά σκάφη στο Διάστημα, στην επεξεργασία των δεδομένων που θα στέλνονται, με αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και στη βαθμονόμηση των διαστημικών συσκευών.

Το πρόγραμμα LISA βρίσκεται ήδη στο στάδιο των δοκιμών, όπου και εκεί οι ερευνητές αντιμετωπίζουν προκλήσεις, με κυριότερη και πάλι τη μεταφορά και επεξεργασία του τεράστιου όγκου των δεδομένων. Πρόκειται για τον τομέα της οπτικής επικοινωνίας (optical communication), δηλαδή της μεταφοράς δεδομένων με λέιζερ, προκειμένου να μεταδίδονται πολλά terabytes πληροφορίας την ώρα. Στον τομέα αυτό το Αστεροσκοπείο του Χελμού έχει επιλεγεί να είναι ένα από τα τρία τηλεσκόπια στην Ευρώπη (τα άλλα δύο στα Κανάρια Νησιά και στην Πολωνία) που θα κάνει τις πρώτες δοκιμές downlink (δηλαδή μεταφοράς πληροφορίας από το Διάστημα στη Γη).

Τα βαρυτικά κύματα και το «Σύμπαν»

Τι είναι όμως τα βαρυτικά κύματα; Πρόκειται για ταλαντώσεις (κύματα) του ίδιου του χώρου και του χρόνου. Όπως εξηγεί ο κ. Σαριδάκης, «εάν κάνω μια ασύμμετρη κίνηση, παράγω βαρυτικά κύματα, αλλά αυτά είναι ασύλληπτα μικρά. Για να τα δούμε πρέπει να έχουμε τεράστια σώματα και αυτά είναι οι μαύρες τρύπες και δευτερευόντως οι αστέρες νετρονίων. Όταν λοιπόν έχουμε δύο μαύρες τρύπες, που περιφέρεται η μία γύρω από την άλλη, στα τελευταία στάδια της συγχώνευσής τους παράγεται ένα βαρυτικό κύμα, που ταξιδεύει σε όλο το σύμπαν και φτάνει στη Γη».

Ο κ. Σαριδάκης χαρακτηρίζει την ανακάλυψη των βαρυτικών κυμάτων, αλλά και τα πειράματα εντοπισμού τους «επαναστατικά». «Μέχρι τώρα ό,τι παρατήρηση κάναμε, στο οπτικό, δηλαδή βλέποντας με τα μάτια μας, με τις ακτίνες Χ ή τις υπέρυθρες, βασιζόταν στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα είναι πολύ ισχυρότερα από τα βαρυτικά, γι’ αυτό και τα καταλαβαίνουμε στην καθημερινή μας ζωή. Πλέον, όμως, θα λαμβάνουμε από το σύμπαν και βαρυτική πληροφορία, βαρυτική ακτινοβολία. Θα βλέπουμε δηλαδή τα ίδια πράγματα από μια τελείως διαφορετική οπτική γωνία», αναφέρει.

Ακόμα πιο σπουδαίο είναι το γεγονός ότι «με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, δηλαδή με το φως, αν πάμε πίσω στο χρόνο, υπάρχει ένα πέπλο που δεν μπορούμε “ δούμε” πριν από αυτό, περίπου 380.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Γιατί πιο πίσω το σύμπαν δεν ήταν διαφανές, δεν μπορούσαν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα τα φωτόνια. Τα βαρυτικά κύματα, όμως, δεν έχουν αυτό τον περιορισμό, άρα μπορούμε θεωρητικά να δούμε βαρυτικά κύματα ακριβώς από τη στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης. Αυτά λέγονται αρχέγονα βαρυτικά κύματα (primordial) και ευελπιστούμε με το LISA να τα πιάσουμε και να “ αγγίξουμε” πραγματικά τη Μεγάλη Έκρηξη».

Τα βαρυτικά κύματα ανιχνεύονται ήδη με τα επίγεια τηλεσκόπια, ωστόσο το πρόγραμμα LISA που είναι το εγχείρημα της ESA και της NASA, μαζί με το πρόγραμμα Taiji που ετοιμάζει η Κίνα για εκτόξευση το 2034, θα είναι τα δύο πρώτα προγράμματα που θα επιχειρήσουν την ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων από το Διάστημα.

Τα βαρυτικά κύματα είναι ένα από τα θέματα, με τα οποία καταπιάνεται ο Μάνος Σαριδάκης στο βιβλίο του «Το Σύμπαν», που κυκλοφόρησε πρόσφατα, στο πλαίσιο της σειράς «Μικρές Εισαγωγές» των εκδόσεων Παπαδόπουλος.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ