Με «μότο», όσο μειώνεται το χρέος τόσο μεγαλώνει το όφελος για τους πολίτες, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κάνει λόγο για μεμψιμοιρία της αντιπολίτευσης στο συγκεκριμένο θέμα, επισημαίνοντας ότι απαντούν οι αριθμοί. Καθώς, λόγω της πρόωρης αποπληρωμής παλαιών δανείων, το συνολικό όφελος κατά τη διάρκεια των επτά ετών ανέρχεται σε τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η κριτική της αντιπολίτευσης για την πολιτική μείωσης του δημόσιου χρέους θα μπορούσε να θεωρηθεί παράδοξη, αν δεν ήταν τόσο αποκαλυπτική. Προέρχεται από πολιτικές δυνάμεις που κυβέρνησαν τη χώρα, συνέβαλαν στην εκτόξευση του χρέους, έπαιξαν ρόλο στο να οδηγηθεί η Ελλάδα στα μνημόνια και υποθήκευσαν για δεκαετίες το εισόδημα και τις επιλογές των επόμενων γενεών. Εκείνοι που άφησαν στους πολίτες έναν τεράστιο λογαριασμό εμφανίζονται σήμερα να εγκαλούν την κυβέρνηση επειδή τον μειώνει. Δεν έμαθαν τίποτα, δεν ξέχασαν τίποτα.

Στην ανακοίνωση του υπουργείου αναφέρεται ότι οι Έλληνες πλήρωσαν πολύ ακριβά την εποχή που το πολιτικό σύστημα μετέφερε διαρκώς το κόστος των επιλογών του στο μέλλον. Η κυβέρνηση ακολουθεί την αντίθετη πορεία. Μειώνει ταχύτερα το δημόσιο χρέος, περιορίζει τις δαπάνες για τόκους, ενισχύει την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις και δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο προς όφελος της κοινωνίας. Δεν φορτώνει το μέλλον με νέα βάρη. Μειώνει εκείνα που κληρονόμησε από το παρελθόν. «Και δεν θα κουραστούμε να το επαναλαμβάνουμε: δεν θα περάσουμε τον λογαριασμό στα παιδιά μας και στις επόμενες γενιές», προστίθεται.

Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει το υπουργείο και με την επισήμανση ότι οι αριθμοί λένε πάντα την αλήθεια:

Το συνολικό ποσό των πρόωρων αποπληρωμών δημοσίου χρέους για το 2026 αναμένεται να ανέλθει σε περίπου 12,84 δισ. ευρώ.

Το ποσό αυτό αφορά στην αποπληρωμή των διμερών δανείων του GLF, που έλαβε η χώρα τον Ιούνιο 2026, ύψους περίπου 6,94 δισ. ευρώ, τη μείωση του ύψους των εντόκων γραμματίων του ελληνικού δημοσίου κατά 1,2 δισ. ευρώ, την επικείμενη πρόωρη εξόφληση δανείων του EFSF ύψους 2,5 δισ. ευρώ, καθώς και την επικείμενη πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου του ελληνικού δημοσίου ύψους περίπου 2,2 δισ. ευρώ, λήξης Δεκεμβρίου 2027.

Η αποπληρωμή του χρέους, αναφέρεται στην ανακοίνωση, αποτελεί χρηματοοικονομική, δηλαδή ταμειακή συναλλαγή και όχι δημοσιονομική, καθώς απομειώνει μελλοντικές υποχρεώσεις της χώρας. Σύμφωνα με τους κανόνες της Eurostat, η χρηματοοικονομική συναλλαγή είναι συναλλαγή που δεν προσμετράται ούτε στο πρωτογενές πλεόνασμα, ούτε στο συνολικό έλλειμμα, ούτε στους στόχους δαπανών. Αντίθετα, οι δημόσιες δαπάνες αποτελούν δημοσιονομικές συναλλαγές, οι οποίες και μειώνουν το πλεόνασμα ή αυξάνουν το συνολικό έλλειμμα, προσμετρώνται στον στόχο δαπανών και αυξάνουν επίσης το δημόσιο χρέος της χώρας. Συνεπώς η κριτική μέρους της αντιπολίτευσης ότι αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν εναλλακτικά να δαπανηθούν, είναι εντελώς ανεδαφική.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία του υπουργείου, η μέση σταθμική διάρκεια του προαναφερόμενου προεξοφλούμενου δημόσιου χρέους ανέρχεται σε 7,1 έτη, ενώ το μέσο σταθμικό κόστος εξυπηρέτησής του ανέρχεται σε περίπου 2,9%.

Με δεδομένα τα παραπάνω στοιχεία, το ετήσιο όφελος που προκύπτει για το ελληνικό δημόσιο λόγω της μείωσης των δαπανών τόκων ανέρχεται σε περίπου 370 εκατ. ευρώ, ενώ ταυτόχρονα αξιοποιούνται τα πλεονάζοντα ταμειακά διαθέσιμα των οποίων οι αποδόσεις υπολείπονται κατά πολύ του μέσου κόστους εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους. Με τις ίδιες παραδοχές, το συνολικό όφελος κατά τη διάρκεια των επτά ετών ανέρχεται σε τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ. Η μείωση του χρέους, εκτός από λιγότερα βάρη για τις επόμενες γενιές, σημαίνει και υψηλότερα δημοσιονομικά περιθώρια σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων πολιτών.

Επιπλέον, με τις εν λόγω κινήσεις διαχείρισης χαρτοφυλακίου μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης, διατηρείται η υψηλή μέση σταθμική διάρκεια του δημοσίου χρέους, αξιοποιούνται τα ταμειακά διαθέσιμα του ελληνικού δημοσίου, ενώ μειώνεται το δημόσιο χρέος τόσο ως απόλυτο μέγεθος, όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Με βάση την ανακοίνωση, αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής είναι η φιλοδοξία της χώρας, από το τέλος του 2026 να μην είναι πια η πλέον υπερχρεωμένη χώρα της Ευρώπης, προς τα τέλη της τρέχουσας δεκαετίας να είναι η τέταρτη χώρα με το μεγαλύτερο χρέος και όχι η πρώτη και, τέλος, προς τα μέσα της δεκαετίας του 2030, το ύψος του δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ να «σπάσει» το φράγμα του 100%, που θεωρείται και το πρώτο σημείο ισορροπίας για τη βιωσιμότητά του.

Σύμφωνα με όλους τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, η εν λόγω πολιτική διαχείρισης χρέους έχει φέρει απτά αποτελέσματα ως προς τη βελτίωση του αξιόχρεου της ελληνικής οικονομίας, ενώ η συνέχισή της αποτελεί βασικό κριτήριο για περαιτέρω αναβαθμίσεις.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, καταλήγει το υπουργείο, το κόστος δανεισμού του ελληνικού δημοσίου είναι πλέον σταθερά και επί μακρόν χαμηλότερο από εκείνο άλλων χωρών της ευρωζώνης, όπως, για παράδειγμα, της Ιταλίας κατά 13 μονάδες βάσης ή 0,13% ετησίως και της Γαλλίας κατά 17 μονάδες βάσης ή 0,17% ετησίως. Αυτό βοηθά τόσο το ελληνικό δημόσιο, όσο και τις ελληνικές επιχειρήσεις, να δανείζονται με χαμηλότερο κόστος έναντι των ανταγωνιστών τους, με προφανή θετικά αποτελέσματα για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Γάλλος πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού παρουσίασε σήμερα το πρόγραμμά του για την ανάκαμψη των οικονομικών μιας χώρας που υπόκειται στον “θανάσιμο κίνδυνο να συντριβεί λόγω του χρέους” προβλέποντας κυρίως το πάγωμα των κρατικών δαπανών και την κατάργηση δύο αργιών.

Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι “βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη στιγμή της ιστορίας μας” καθώς το δημόσιο έλλειμμα της Γαλλίας ανήλθε στο 5,8% του ΑΕΠ το 2024, για ένα δημόσιο χρέος που αντιπροσωπεύει σχεδόν το 114% του ΑΕΠ, τρίτο μεγαλύτερο της ευρωζώνης, μετά την Ελλάδα και την Ιταλία.

Ο πρωθυπουργός, επικεφαλής μιας κυβέρνησης που δεν έχει την πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση και της οποίας τα πολιτικά περιθώρια ελιγμών είναι πολύ περιορισμένα, επικαλέστηκε το ιδιαίτερα εντυπωσιακό παράδειγμα της Ελλάδας, η οποία τέθηκε υπό διεθνή κηδεμονία τη δεκαετία του 2010, αφού ήδη είχε πληγεί από το βάρος του χρέους της.

“Δεν πρέπει να ξεχάσουμε ποτέ την ιστορία της Ελλάδας”, προειδοποίησε στην ομιλία του στο Παρίσι, προσθέτοντας ότι “κάθε δευτερόλεπτο, το χρέος της Γαλλίας αυξάνεται κατά 5.000 ευρώ” και εξέφρασε τη λύπη του που οι Γάλλοι θεωρούν “φυσιολογικό εδώ και δεκαετίες το κράτος να πληρώνει για τα πάντα”. “Έχουμε εθιστεί στη δημόσια δαπάνη”, δήλωσε.

Ο Μπαϊρού παρουσίασε ένα πρόγραμμα γύρω από δύο άξονες, ο ένας για τη μείωση του χρέους, ο άλλος για την αύξηση της παραγωγής σε μια συγκυρία υποτονικής ανάπτυξης, με παράλληλη εξοικονόμηση των στρατιωτικών δαπανών που πρέπει να αυξηθούν κατά 6,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026 για να αντιμετωπιστεί η συνεχής αύξηση των διεθνών εντάσεων.

Το πρόγραμμα έχει ως στόχο να επαναφέρει σταδιακά το έλλειμμα στο 2,9% του ΑΕΠ το 2029, “όριο μετά το οποίο, σε μια χώρα όπως η δική μας, το χρέος δεν αυξάνεται πια”.

Για να επιτευχθεί αυτό, “το κράτος θέτει πρώτο κανόνα να μην δαπανήσει περισσότερα ευρώ το 2026 σε σχέση με το 2025, με εξαίρεση την αύξηση του βάρους του χρέους και των πρόσθετων δαπανών για τον προϋπολογισμό των ενόπλων δυνάμεων”.

Το κράτος προβλέπει την κατάργηση 3.000 θέσεων εργασίας στον δημόσιο τομέα αρχής γενομένης από το 2026, ή ακόμη την “κατάργηση αντιπαραγωγικών υπηρεσιών που διασκορπίζουν την ενέργεια του κράτους”. Οι συντάξεις πολλών συνταξιούχων δεν θα αυξηθούν το 2026 και τα “κοινωνικά επιδόματα στο σύνολό τους θα διατηρηθούν το 2026 στο επίπεδό τους του 2025 και δεν θα υπάρξει εξαίρεση”.

Καθώς ο Εμανουέλ Μακρόν κατηγορείται συχνά από τους επικριτές του ότι είναι ένας πρόεδρος στην υπηρεσία των πλουσίων, η κεντροδεξιά κυβέρνηση προβλέπει “μια συνεισφορά των πλουσιοτέρων”, η οποία θα καθοριστεί από τους βουλευτές.

“Η προσπάθεια του έθνους πρέπει να δίκαιη, δηλαδή να ζητούνται λίγα από αυτούς που έχουν λίγα και περισσότερα από αυτούς που έχουν περισσότερα”, δήλωσε ο Μπαϊρού που ανακοίνωσε επίσης την ενίσχυση της καταπολέμησης της κοινωνικής απάτης, δηλαδή των παράνομων ενεργειών για αποφυγή των κοινωνικών εισφορών ή της αθέμιτης είσπραξης κοινωνικών παροχών.
Όσον αφορά τις δαπάνες στην υγεία, και καθώς οι αρχές υπογραμμίζουν εδώ και χρόνια τη μεγάλη κατανάλωση φαρμάκων από τον πληθυσμό, ο πρωθυπουργός προβλέπει τη μείωση κατά 5 δισεκ. ευρώ των ετήσιων κοινωνικών δαπανών, δηλαδή κοινωνικών παροχών, αγαθών και υπηρεσιών, φορολογικών ελαφρύνσεων για κοινωνικούς σκοπούς.
Το 2026, οι προσπάθειες για τις κρατικές δαπάνες, τοπικές συλλογικότητες και τις κοινωνικές δαπάνες αναμένεται να επιτρέψουν την εξοικονόμηση 21 δισεκατομμυρίων ευρώ, με τα αναμενόμενα οφέλη από το πάγωμα των κοινωνικών παροχών και την κλίμακα φόρου εισοδήματος να ανέρχονται σε επιπλέον 7 δισεκατομμύρια.

Στον δεύτερο άξονα της προσπάθειας, για την αύξηση της γαλλικής παραγωγής, ο αρχηγός της κυβέρνησης προτείνει την κατάργηση δύο ημερών από τις ένδεκα επίσημες αργίες: να είναι εργάσιμη “η Δευτέρα του Πάσχα, η οποία δεν έχει καμιά θρησκευτική σημασία”, και η 8η Μαΐου, που τιμάται η επέτειος για το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη, σε έναν μήνα Μάιο που είναι γεμάτος αργίες, όπως δήλωσε, δεδομένων των πολλών αργιών που τον χαρακτηρίζουν.

Το μέτρο αυτό “θα αποφέρει αρκετά δισεκατομμύρια στον κρατικό προϋπολογισμό”, τόνισε.

Ο πρόεδρος του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού (RN) Ζορντάν Μπαρντελά κατήγγειλε αμέσως μια “πρόκληση”.

Η κατάργηση των δύο αργιών, που είναι εξίσου σημαντικές ως προς το νόημα μας όπως η Δευτέρα του Πάσχα και η 8η Μαΐου, είναι μια επίθεση ενάντια στην ιστορία μας, τις ρίζες μας και ενάντια στη Γαλλία της εργασίας. Κανένας βουλευτής του RN δεν θα δεχτεί αυτό το μέτρο”, έγραψε στην πλατφόρμα Χ.

Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του κόμματος της ριζοσπαστικής αριστεράς Ανυπότακτη Γαλλία, Ζαν-Λικ Μελανσόν, δήλωσε ότι “πρέπει να φύγει ο Μπαϊρού” και ότι “οι αδικίες δεν πρέπει πλέον να γίνονται αποδεκτές”, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το δημόσιο χρέος της Βουλγαρίας ανήλθε το 2024 σε 48,846 δισεκατομμύρια λέβα ή στο 24,1% του ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας που δόθηκαν σήμερα στη δημοσιότητα.

Το βουλγαρικό χρέος ανερχόταν το 2023 σε 42,383 δισεκ. λέβα, ποσό που αντιστοιχούσε το 23,1% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.

Το 2024 η Γενική Κυβέρνηση κατέγραψε έλλειμμα 6,158 δισεκ. λέβα ή 3% του ΑΕΠ και το έλλειμμα της Κεντρικής Κυβέρνησης ανήλθε σε 5,277 δισεκ. λέβα ή 2,6% του ΑΕΠ. Αντιστοίχως, το έλλειμμα του 2023 ήταν 3,454 δισεκ. λέβα ή 1,9% του ΑΕΠ και 3,375 δισεκ. λέβα ή 1,8% του ΑΕΠ για τους δύο τομείς.

Έλλειμμα 810 εκατ. λέβα κατέγραψαν για το 2024 οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης ανέφεραν έλλειμμα 71 εκατ. λέβα. Συγκριτικά, το 2023 οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατέγραψαν έλλειμμα 201 εκατ. λέβα, ενώ οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης είχαν πλεόνασμα 121 εκατομμυρίων λέβα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το δημόσιο χρέος της Βουλγαρίας ανήλθε το 2024 σε 48,846 δισεκατομμύρια λέβα ή στο 24,1% του ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας που δόθηκαν σήμερα στη δημοσιότητα.

Το βουλγαρικό χρέος ανερχόταν το 2023 σε 42,383 δισεκ. λέβα, ποσό που αντιστοιχούσε το 23,1% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.

Το 2024 η Γενική Κυβέρνηση κατέγραψε έλλειμμα 6,158 δισεκ. λέβα ή 3% του ΑΕΠ και το έλλειμμα της Κεντρικής Κυβέρνησης ανήλθε σε 5,277 δισεκ. λέβα ή 2,6% του ΑΕΠ. Αντιστοίχως, το έλλειμμα του 2023 ήταν 3,454 δισεκ. λέβα ή 1,9% του ΑΕΠ και 3,375 δισεκ. λέβα ή 1,8% του ΑΕΠ για τους δύο τομείς.

Έλλειμμα 810 εκατ. λέβα κατέγραψαν για το 2024 οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης ανέφεραν έλλειμμα 71 εκατ. λέβα. Συγκριτικά, το 2023 οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατέγραψαν έλλειμμα 201 εκατ. λέβα, ενώ οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης είχαν πλεόνασμα 121 εκατομμυρίων λέβα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το «φρένο χρέους» ακούγεται πράγματι πολύ …γερμανικό. Ο συνταγματικά κατοχυρωμένος κανόνας, ο οποίος περιορίζει το ύψος του κρατικού δανεισμού στο 0,35% του ΑΕΠ μοιάζει πολύ ταιριαστός στην φήμη της Γερμανίας, ως χώρας δημοσιονομικά προσεκτικής, γονιδιακά εχθρικής στην σπατάλη και ιδεολογικά αποφασισμένης να μην χρεώνει τις επόμενες γενιές με επιπλέον βάρη. Υπό αυτό το πρίσμα έβλεπε το Βερολίνο και όλους τους εταίρους του – «φτωχούς» και μη. Αυτά όμως ίσχυαν παλιότερα. Στην …ποδιά του «φρένου χρέους» σφάχτηκε τώρα ο ίδιος ο γερμανικός κυβερνητικός συνασπισμός, ενώ, αντίστοιχα, ναρκοθετήθηκε και ο δρόμος μέχρι τις εκλογές – μάλλον και μετά από αυτές.

Το «φρένο» εισήχθη το 2009 από την τότε καγκελάριο ‘Αγγελα Μέρκελ, κατά τη διάρκεια της «μεγάλης ύφεσης», μετά την διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση. Στόχος της κυβέρνησης Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και Σοσιαλδημοκρατών (SPD) ήταν να τεθεί υπό έλεγχο το χρέος που στο μεταξύ είχε εκτοξευθεί. Ο ίδιος ο κανόνας προβλέπει εξαιρέσεις σε ακραίες περιπτώσεις, όπως «οι φυσικές καταστροφές ή ασυνήθιστες επείγουσες καταστάσεις οι οποίες υπερβαίνουν τον κυβερνητικό έλεγχο και είναι ουσιαστικά επιζήμιες για την οικονομική δυνατότητα του κράτους». Οι νομοθέτες μάλλον όμως θεωρούσαν ότι οι «ακραίες» περιπτώσεις ήταν θεωρητικά απίθανες, μέχρι που εμφανίστηκε η πανδημία της Covid-19, η οποία κατέστησε κατά κοινή ομολογία αναπόφευκτη την άρση του περιορισμού. Η δεύτερη ακραία περίπτωση δεν άργησε να προκύψει, με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας. Η κατεπείγουσα ανάγκη για εξασφάλιση ενέργειας «όσο όσο», η στήριξη της άμυνας της Ουκρανίας και η απόφαση για εκσυγχρονισμό των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων έδειχναν την υπέρβαση του δανεισμού ως μονόδρομο.

Και κάπως έτσι φθάσαμε στην 15η Νοεμβρίου 2023 και στην απόφαση του Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου, η οποία έκρινε αντισυνταγματικό τον συμπληρωματικό προϋπολογισμό του 2021 λόγω παραβίασης του κανόνα για το «φρένο χρέους». Ως αποτέλεσμα, οι προϋπολογισμοί και εν μέρει τα ειδικά ταμεία για το 2023 και το 2024 έπρεπε να αναδιαρθρωθούν – σοβαρά. Η Γερμανία μπήκε στο 2024 χωρίς ψηφισμένο προϋπολογισμό και το «δημοσιονομικό κενό» στοιχειώνει έκτοτε την κυβέρνηση και τους γερμανούς οικονομολόγους.

Κάποιοι θεωρούν ότι το «φρένο» θα πρέπει να αρθεί, κάποιοι άλλοι ότι θα πρέπει ακόμη και να καταργηθεί, άλλοι ότι αποτελεί περίπου ιερό αξίωμα και άλλοι ότι θα πρέπει να εξεταστεί κάποιου είδους αναθεώρησή του. Αυτό στο οποίο μάλλον συμφωνούν όλοι είναι ότι η Γερμανία έχει επείγουσα ανάγκη από επενδύσεις. Τι είναι λοιπόν προτιμότερο να βαρύνει τις επόμενες γενιές; Επιπλέον χρέος ή απαρχαιωμένα οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα, κακοσυντηρημένες γέφυρες και σχολεία υπό κατάρρευση; Όσοι επιχειρηματολογούν υπέρ της άρσης του φρένου για να χρηματοδοτηθούν μεγάλα έργα, υποστηρίζουν ότι η επένδυση σε στρατηγικά σημαντικούς τομείς θα ενισχύει και την ανάπτυξη της οικονομίας, η οποία υποφέρει τα τελευταία χρόνια. Οι «απέναντι» πάλι θεωρούν ότι η Γερμανία οφείλει την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική αξιοπιστία και την αυτοπεποίθησή της στις αγορές που επιτρέπουν τον φθηνό δανεισμό της – όταν δανείζεται – ακριβώς σε αυτή την δημοσιονομική πειθαρχία των προηγούμενων ετών, η οποία εκτιμούν μάλιστα ότι ενθαρρύνει τις ιδιωτικές επενδύσεις, περιορίζοντας τους κινδύνους για το δημόσιο ταμείο.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός που αποτελείτο από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους (FDP) δεν κατάφερε να δώσει απάντηση στο ερώτημα. Ενώπιον της «τρύπας» στον προϋπολογισμό και της ανάγκης από τη μία πλευρά να στηριχθεί η Ουκρανία ενόψει του χειμώνα και από την άλλη να ληφθούν μέτρα για την βιομηχανία, ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς και οι Πράσινοι θα έβλεπαν ευχαρίστως μια «έκτακτη» συνθήκη η οποία θα δικαιολογούσε επιπλέον δανεισμό. Ο Κρίστιαν Λίντνερ όμως, ο οποίος έτσι κι αλλιώς περιέγραφε την αποστολή του στην κυβέρνηση ως «ανάχωμα στις αριστερές πολιτικές» των δύο εταίρων του, είχε διαφορετική άποψη. Όπως βέβαια αποκάλυψαν μόλις χθες οι «Zeit» και «Süddeutsche Zeitung», ο κ. Λίντνερ απεργαζόταν ήδη από καιρό την έξοδό του από την κυβέρνηση, οπότε μάλλον η υπόθεση του «φρένου χρέους» είχε μικρότερη σημασία από ό,τι ο ίδιος ισχυριζόταν, όταν δήλωνε ότι ο καγκελάριος του ζητούσε να …πατήσει τον όρκο που έδωσε ως υπουργός Οικονομικών. Μετά την διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού, ο προϋπολογισμός του 2025 έμεινε σε εκκρεμότητα και θεωρείται μάλλον απίθανο να διευθετηθεί από την παρούσα κυβέρνηση μειοψηφίας. Η Γερμανία διατρέχει τον κίνδυνο να φθάσει έως το φθινόπωρο του επόμενου έτους χωρίς ψηφισμένο προϋπολογισμό, καθώς η επόμενη κυβέρνηση δεν θα έχει κατά πάσα πιθανότητα σχηματιστεί πριν από το Πάσχα.

Ένας από τους φανατικότερους υποστηρικτές της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι ο Φρίντριχ Μερτς, ο σημερινός ηγέτης του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) και, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, πιθανότερος καγκελάριος μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου. Ήταν άλλωστε το κόμμα του που προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση παραβίασε την συνταγματική επιταγή. Ο τρόπος όμως με τον οποίο διαλύθηκε η κυβέρνηση έφερε στο επίκεντρο της συζήτησης τα όρια του φρένου χρέους και την πιθανή ανάγκη αναθεώρησής του. Πριν από λίγες ημέρες ο κ. Μερτς αιφνιδίασε πολιτικούς και ΜΜΕ δηλώνοντας ανοιχτός σε αλλαγές. «Το φρένο χρέους είναι σημαντικό, αλλά όχι απαραβίαστο», δήλωσε, διευκρινίζοντας ταυτόχρονα ότι η χαλάρωση δεν θα πρέπει να γίνει υπέρ κοινωνικών παροχών, «για να δαπανηθούν δηλαδή ακόμη περισσότερα χρήματα στην καταναλωτική και κοινωνική πολιτική». Γνωρίζει βέβαια ότι το δημοσιονομικό κενό δεν θα κλείσει ξαφνικά, μόνο και μόνο επειδή θα εγκατασταθεί ο ίδιος στην καγκελαρία, αλλά αντιλαμβάνεται και την διαρκώς αυξανόμενη πίεση από τις κρατιδιακές κυβερνήσεις – ακόμη και αυτές με πλειοψηφία CDU – που ζητούν κονδύλια για επενδύσεις. Ο χριστιανοδημοκράτης μάλιστα Δήμαρχος/Κυβερνήτης του Βερολίνου, Κάι Βέγκνερ, όχι μόνο εξήγγειλε πρωτοβουλία ανατροπής του φρένου χρέους στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (Bundesrat), αλλά δήλωσε και ότι έχει συζητήσει σχετικά με τον αρχηγό του και το κόμμα είναι έτοιμο για μεταρρυθμίσεις. Ο Φρίντριχ Μερτς διέψευσε τον ισχυρισμό και οι σχέσεις – οι οποίες δεν υπήρξαν ποτέ ιδιαίτερα αγαστές – πάγωσαν.

Αυτός ήταν ένας παραπάνω λόγος που η μετέπειτα δήλωση Μερτς προκάλεσε έκπληξη και κάποια δυσαρέσκεια των βουλευτών του, οι οποίοι είχαν μέχρι τώρα εμπεδώσει ότι θα έφθαναν στις εκλογές με επιχειρήματα υπέρ του κανόνα και χρειάζονται πλέον έναν πιο εύσχημο τρόπο για να αλλάξουν ρητορική. Το SPD έσπευσε να αξιοποιήσει την μεταστροφή του αρχηγού του CDU και να προτείνει μεταρρύθμιση του κανόνα πριν από τις εκλογές, υπό τον φόβο στην επόμενη βουλή να μην υπάρχει η απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων για να γίνει αναθεώρηση. Κάτι τέτοιο ωστόσο μοιάζει σήμερα μάλλον απίθανο – ακόμη και μετά την φθινοπωρινή έκθεση των πέντε «Σοφών» της γερμανικής οικονομίας, οι οποίοι διαπιστώνουν επείγουσα ανάγκη επένδυσης στις υποδομές.

Το CDU αργά ή γρήγορα θα συζητήσει το θέμα του «φρένου χρέους», πιθανότατα προσπαθώντας να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό μετά την 23η Φεβρουαρίου, όταν στο τραπέζι θα μπουν οι δημοσιονομικές και διαρθρωτικές ανάγκες και οι πολιτικές με τις οποίες θα αντιμετωπιστούν. Το Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών του Βερολίνου (WZB) βάζει όμως στην συζήτηση και μια επιπλέον παράμετρο: την απειλή που συνιστά η δημοσιονομική λιτότητα για την γερμανική δημοκρατία. Σε έρευνά του, το WZB διαπιστώνει ότι «οι ψηφοφόροι που εκτίθενται στις υλικές επιπτώσεις των οικονομικών κρίσεων και των χρηματοπιστωτικών κρίσεων είναι πιο πιθανό να υποστηρίξουν την ακροδεξιά, ενώ η λιτότητα ως απάντηση σε αυτές τις κρίσεις επιδεινώνει περαιτέρω το πρόβλημα».

Σε αυτό το πλαίσιο, επισημαίνεται, «μια σκληρή, υποχρεωτική συνταγματική απαίτηση όπως το φρένο χρέους, που αναγκάζει τα κυρίαρχα πολιτικά κόμματα και τους κυβερνητικούς συνασπισμούς να υιοθετήσουν υποχρεωτικές πολιτικές λιτότητας απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις, δεν είναι μόνο κακή οικονομία, αλλά και κακή πολιτική». Αντίθετα, για να αντιμετωπίσουν τις σοβαρές οικονομικές προκλήσεις της Γερμανίας και να ενισχύσουν τη δημοκρατία ενάντια στην ολοένα και πιο σοβαρή απειλή που συνιστά η ακροδεξιά και η πόλωση, οι Γερμανοί πολιτικοί «θα πρέπει να εισαγάγουν πιο ευέλικτους δημοσιονομικούς κανόνες, καθώς το φρένο του χρέους μπορεί να είναι καλοπροαίρετο, αλλά τα δημοκρατικά και οικονομικά διακυβεύματα είναι απλώς πολύ υψηλά για να εκτιμήσουν τη δημοσιονομική αυστηρότητα πάνω από όλους τους άλλους στόχους», τονίζεται.

Στην Γερμανία βέβαια η δημοσιονομική πειθαρχία δεν είναι απλώς συνταγματική επιταγή. Είναι πεποίθηση βαθιά ριζωμένη στην πολιτική και κοινωνική κουλτούρα των Γερμανών και δύσκολα θα κλονιστεί. Τα δεδομένα όμως έχουν πλέον αλλάξει και εδώ. Η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση, η βιομηχανία χάνει συνεχώς θέσεις εργασίας, οι κοινωνικές και γεωστρατηγικές συνθήκες είναι ασφυκτικές και η χώρα οδεύει στις – ασυνήθιστες στην Γερμανία – πρόωρες εκλογές Ο «ορντολιμπεραλισμός» ή «εύτακτος φιλελευθερισμός» μπορεί να έχει «ευγενή» κίνητρα, αλλά δεν αποκλείεται να πλησιάζει πλέον στα όριά του.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ