Νέες πληροφορίες και στοιχεία έδωσε στη δημοσιότητα η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) για τα οργανωμένα κυκλώματα οικονομικού εγκλήματος τα οποία εξάρθρωσε την εβδομάδα που πέρασε και τα οποία χρησιμοποιούσαν «αχυράνθρωπους» για τη διαχείριση δεκάδων εικονικών επιχειρήσεων στον κλάδο της εστίασης και διασκέδασης.

ΑΑΔΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΧΥΡΑΝΘΡΩΠΟΙ

Σε πολυσέλιδη αναλυτική παρουσίαση της ΑΑΔΕ περιγράφεται πώς ξεδιπλώθηκε η επιχειρησιακή δράση με την κωδική ονομασία «Αχυράνθρωποι» και πώς κατέληξε στον εντοπισμό τριών μεγάλων κυκλωμάτων, με συνολικές οφειλές άνω των 24 εκατομμυρίων ευρώ σε φόρους και εισφορές.

Συγκεκριμένα:

Αφετηρία οι έλεγχοι σε αλυσίδες Εστίασης

Όπως προκύπτει από τις πληροφορίες και τα ειδικά γραφήματα, οι πρώτες ύποπτες ενδείξεις εντοπίστηκαν στην Αττική. Η έρευνα ξεκίνησε από κοινή επιχειρησιακή δράση μεικτών κλιμακίων ελέγχου και είσπραξης της ΑΑΔΕ σε επιχειρήσεις εστίασης και διασκέδασης στην Αττική.

Οι ελεγκτές επικεντρώθηκαν στη διερεύνηση συμμόρφωσης της εργατικής νομοθεσίας, της νομιμότητας της διακίνησης αλκοολούχων ποτών και της τήρησης των υποχρεώσεων καταχώρισης στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.

Κρίσιμο εύρημα ήταν ότι η λειτουργία αλυσίδας καταστημάτων υλοποιείτο μέσω διαφορετικών νομικών οντοτήτων και όχι ενός ενιαίου νομικού προσώπου. Κατά τους ελέγχους αναδείχθηκε δυσχέρεια εξακρίβωσης της πραγματικής διοίκησης και εκμετάλλευσης των επιχειρήσεων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, επίσης, είχαν δηλωθεί ως νόμιμοι εκπρόσωποι, πρόσωπα μη ταυτοποιήσιμα, δηλαδή δεν μπορούσαν να αναζητηθούν και να εντοπιστούν στο Μητρώο της ΑΑΔΕ.

Από καταθέσεις εργαζομένων προέκυψε επίσης ότι αυτοί είτε αγνοούσαν τον πραγματικό ιδιοκτήτη της επιχείρησης, είτε λάμβαναν οδηγίες τηλεφωνικά από μη κατονομαζόμενα πρόσωπα, ενώ παρέδιδαν τις ημερήσιες εισπράξεις σε άγνωστα σε αυτούς πρόσωπα, κατόπιν υποδείξεως από άτομα σχετιζόμενα με την εταιρία.

Νέα μεθοδολογία ελέγχων

Η επιτυχία εντοπισμού και σύλληψης των εκατοντάδων παραφυάδων του κυκλώματος δεν θα μπορούσε όμως να ήταν εφικτή αν η ΑΑΔΕ δεν ανέπτυσσε μία καινοτόμο προσέγγιση που κατέστησε εφικτή -μέσα από ένα τεράστιο πλήθος διασυνδέσεων και πληροφοριών- την ανάλυση μεγάλων δεδομένων, τη στοχευμένη κατανομή πόρων και ελεγκτικών ενεργειών, τον εντοπισμό ισχυρών κόμβων και κρίσιμων εταιρικών διαδρομών, καθώς και την τεκμηριωμένη ιεράρχηση υποσυνόλων για περαιτέρω έλεγχο και απόδοση ευθυνών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η ΑΑΔΕ εφάρμοσε μία τεχνολογικά καινοτόμο μεθοδολογία ανάλυσης και επεξεργασίας δεδομένων, η οποία μετέτρεψε τον μεγάλο όγκο διοικητικών πληροφοριών, σε δομημένη εικόνα δικτύου.

Η μέθοδος περιλάμβανε τρία βασικά στοιχεία:

– σχηματοποίηση και τεχνική αποτύπωση δεδομένων του δικτύου,

– εντοπισμό δυαδικών σχέσεων («υπάρχει/δεν υπάρχει» σχέση μεταξύ οντοτήτων) και

– εφαρμογή της μετρικής Jaccard για τη μέτρηση βαθμού ομοιότητας.

Το σύστημα κατέληγε σε δικτυακή απεικόνιση των κυκλωμάτων, επιτρέποντας στοχευμένη ομαδοποίηση των εμπλεκομένων και προτεραιοποίηση ενεργειών.

Τρία στάδια επεξεργασίας

Στη συνέχεια, η ανάλυση εφαρμόστηκε σε 380 νομικά πρόσωπα, ανεξαρτήτως ενεργής ή μη κατάστασης. Από τη συγκεντρωτική αποτύπωση προέκυψαν 205 φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες, μέτοχοι, εταίροι ή διαχειριστές/νόμιμοι εκπρόσωποι στις εταιρείες αυτές.

Η επεξεργασία ακολούθησε τρία διακριτά στάδια:

– Αποτύπωση δυαδικών σχέσεων: Καταγράφηκε η κοινή εμφάνιση προσώπων με οποιοδήποτε ρόλο σε κάθε μια από τις 380 εταιρείες

– Ποσοτικοποίηση με δείκτη Jaccard: Μετρήθηκε η ένταση και η επικάλυψη της σχέσης μεταξύ δύο ατόμων, όχι μόνο με βάση τον απόλυτο αριθμό κοινών εταιρειών, αλλά με τη σχετική επικάλυψη του εταιρικού τους αποτυπώματος

– Δικτυακή απεικόνιση και ομαδοποίηση: Τα αποτελέσματα οδήγησαν σε οπτικοποίηση συστάδων και κυκλωμάτων

Η μεθοδολογία αυτή όμως είναι πλέον αναπαραγώγιμη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στο μέλλον σε άλλες παρόμοιες υποθέσεις με αλυσίδες, πολλαπλά νομικά πρόσωπα, πολλαπλούς ρόλους και συχνές μεταβολές.

Πώς είχε «στηθεί» η απάτη

Το μοντέλο δράσης το οποίο εντόπισε η ΑΑΔΕ στην περίπτωση αυτή, συγκέντρωνε επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά λειτουργίας των κυκλωμάτων:

– αρχικά, τα μέλη δημιουργούσαν και συσσώρευαν οφειλές σε συγκεκριμένα νομικά πρόσωπα.

– στη συνέχεια, αδρανοποιούσαν ή διέκοπταν την ουσιαστική λειτουργία των επιχειρήσεων αυτών χωρίς αντίστοιχη σαφή αποτύπωση παύσης εργασιών.

– η απάτη ολοκληρωνόταν με τη συνεχή διαδοχή των οντοτήτων. «Κλειδί» της απάτης δηλαδή, ήταν η διαδοχή της δραστηριότητας από το παλαιό νομικό πρόσωπο σε νέο, συχνά με ίδια ή συναφή δραστηριότητα και κατά περίπτωση σε ίδια ή γειτνιάζουσα διεύθυνση.

Με αυτόν τον τρόπο, οι πραγματικοί δικαιούχοι συνέχιζαν ανενόχλητοι την επιχειρηματική δραστηριότητα, αφήνοντας πίσω τους εικονικές εταιρείες με τεράστιες οφειλές προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ.

Πώς λειτουργούσε το κύκλωμα

Με τη χρήση των καινοτόμων μεθόδων ανάλυσης, δύο τουλάχιστον πρόσωπα εντοπίστηκαν ως συνδεδεμένα και συνεργαζόμενα καθώς συνυπήρχαν σε κοινό εταιρικό σχήμα, είτε ως διαχειριστές είτε ως μέλη ή εταίροι ή μέτοχοι.

Η μέθοδος ανάλυση ανέδειξε ότι οι κοινές συμμετοχές δεν ήταν τυχαίες ή αποσπασματικές, αλλά συγκροτούσαν σταθερό πρότυπο επαναλαμβανόμενης συνύπαρξης σε εταιρικά σχήματα.

Έτσι αποκαλύφθηκαν τρία επί μέρους «κυκλώματα»:

1. Κύκλωμα Α: το μεγαλύτερο δίκτυο

Το Κύκλωμα Α περιλάμβανε 87 εταιρείες με οφειλές 11.396.587 ευρώ σε φόρους και 6.164.946 ευρώ σε εισφορές ΕΦΚΑ, συνολικά 17,56 εκατομμύρια ευρώ.

2. Κύκλωμα Β: Το δεύτερο σε μέγεθος δίκτυο

Το Κύκλωμα Β εκτεινόταν σε 61 εταιρείες με οφειλές 1.790.875 ευρώ σε φόρους και 1.810.472 ευρώ σε εισφορές ΕΦΚΑ, συνολικά 3,6 εκατομμύρια ευρώ.

3. Κύκλωμα Γ: το τρίτο (μικρότερο) δίκτυο

Το Κύκλωμα Γ περιλάμβανε 45 εταιρείες με οφειλές 2.416.466 ευρώ σε φόρους και 1.030.120 ευρώ σε εισφορές ΕΦΚΑ, συνολικά 3,45 εκατομμύρια ευρώ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Δέκα χιλιάδες κωδικοί προϊόντων είναι στο μικροσκόπιο της Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου Αγοράς (ΔΙ.Μ.Ε.Α.) και των υπηρεσιών της γενικής γραμματείας Εμπορίου» ανέφερε ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, απαντώντας στην επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιώργου Νικητιάδη, σχετικά «με παραπλανητικές εκπτώσεις κατά την περίοδο της black Friday».

Ο υπουργός επισήμανε ότι «έχουμε εξαπλασιάσει το ανώτερο ύψος των προστίμων» σε περιπτώσεις που διαπιστώνονται παραπλανητικές προωθητικές ενέργειες και αισχροκέρδεια. Ανέφερε ότι «το τελευταίο διάστημα έχουν επιβληθεί πρόστιμα ύψους 1,7 εκατ. ευρώ για παραπλανητικές εκπτώσεις». Σχολίασε ότι το ΠΑΣΟΚ καταψήφισε την νομοθετική διάταξη με την οποία εξαπλασιάστηκαν τα πρόστιμα και αναρωτήθηκε «αλήθεια, τι ήταν εκείνο που σας ενόχλησε και καταψηφίσατε την αυστηροποίηση των προστίμων για όσους παραβαίνουν τη νομοθεσία;».

Ο κ. Θεοδωρικάκος, ανέφερε ότι «για την κυβέρνηση αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα τα θέματα του κόστους ζωής, το τι μπορεί να γίνει για να αποκλιμακωθούν οι τιμές, για να ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη των πολιτών και να αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημά τους, καθώς και το πώς θα στηριχθούν οι αδύναμοι συμπολίτες μας». Κάλεσε όλα τα κόμματα επάνω σε αυτά τα προβλήματα, να συμμετάσχουν με προτάσεις σε έναν σοβαρό διάλογο και όχι «με εντυπωσιασμούς». Πολύ φοβάμαι όμως, είπε ο κ. Θεοδωρικάκος «σας το λέω ευθύτατα, δεν ενδιαφέρεστε».

Υπενθύμισε επίσης, πως όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του είχε πει ότι «την μάχη της μείωσης των τιμών και της αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος, θα πρέπει να την δώσουμε όλοι μαζί. Και η Πολιτεία με τους ελέγχους, και οι πολίτες με τις επιλογές τους και ιδιαιτέρως η επιχειρηματικότητα να κατεβάσει το μεσοσταθμικό της κέρδος και να πειθαρχεί στην νομιμότητα». Απέρριψε ότι κάνει «επικοινωνιακές επισκέψεις στην αγορά», σημειώνοντας ότι «αυτές τις ημέρες όμως «έπρεπε να πάμε στην αγορά». Οι ψηφιακοί έλεγχοι, επισήμανε ο κ. Θεοδωρικάκος «είναι πολύ πιο αποτελεσματικοί από το να πηγαίνουν συνεργεία στα καταστήματα» και «θέλουμε να έχουμε απτά αποτελέσματα».

Ο βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Νικητιάδης, ανέφερε ότι οι 10.000 αυτοί έλεγχοι γίνονται ηλεκτρονικά και όχι επιτοπίως. Κάλεσε τον υπουργό να αναφέρει το αποτέλεσμα και τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν από αυτούς τους 10.000 ελέγχους. Το ΠΑΣΟΚ είπε έχει κάνει αμέτρητες προτάσεις για μείωση του ΦΠΑ, ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ενίσχυση του Καταναλωτικού Κινήματος, δημιουργία Ενιαίας Αρχής Καταναλωτή αλλά δεν ακούγονται, γιατί εσείς έχετε άλλη φιλοσοφία και επιλογές. Το ΠΑΣΟΚ, ανέφερε ο κ. Νικητιάδης, είπαμε «όχι στον εξαπλασιασμό των προστίμων και αυτό που προτείναμε ήταν «ο έμπορος να πληρώνει όσα έβγαλε από την αισχροκέρδεια και όχι μόνο το εξαπλάσιο ή πενταπλάσιο του προστίμου που υπήρχε».

Ο βουλευτής έδωσε μια σειρά από παραδείγματα παραπλανητικών εκπτώσεων, όπου οι έμποροι, τριάντα ημέρες πριν ανέβασαν τις τιμές. Επικαλέστηκε τις έρευνες του 2019 και του 2023 που έκανε η πλατφόρμα skroutz για τις πωλήσεις που έγιναν την Black Friday και έδειξαν ότι μόλις το 20% είχαν πραγματικές μειωμένες τιμές, ενώ υπήρχαν και προϊόντα που παρουσίασαν αύξηση τιμών.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ